Zijn pensioenfondsen de sleutel om grote spoor- en wegenplannen los te trekken? Omdat er niet genoeg publiek geld is om alles te betalen, kijkt het kabinet naar andere financiers. Volgens Vastgoedjournaal worden pensioenfondsen en de Europese Investeringsbank genoemd, onder meer voor de Lelylijn en het Zuidasdok.
Daarmee kom je meteen bij het pensioengeld waarmee fondsen de uitkeringen van werkenden en gepensioneerden betalen. De hamvragen: wat levert zo’n investering op, en wie draait op voor de kosten als een project duurder uitpakt?
Zelfs €18 miljard extra dekt de wensenlijst niet
Op 16 oktober maakten minister Vincent Karremans en staatssecretaris Annet Bertram €18 miljard extra vrij voor het onderhouden en vernieuwen van de Nederlandse infrastructuur. Dat geld gaat onder meer naar wegen, bruggen, spoor en waterwerken.
De focus ligt op het op orde brengen en veilig houden van het bestaande netwerk. Veel infrastructuur is verouderd en moet worden vervangen of grondig opgeknapt. Tegelijkertijd erkent het kabinet dat het beschikbare budget niet genoeg is om alle plannen te realiseren.
Een reeks nieuwe projecten staat daarom on hold door geldtekort of omdat de uitvoering lastig is. Voor toekomstige wegen en spoortrajecten verkennen de bewindspersonen ook alternatieve betaal- en financieringsvormen.
Zuidasdok mist meer dan een miljard
Hoe groot de financiële hobbel kan zijn, zie je bij Zuidasdok in Amsterdam. Het programma bestaat onder meer uit de vernieuwing van station Amsterdam Zuid en de aanpassing van de A10 Zuid, die ter hoogte van de Zuidas deels ondergronds gaat.
In de halfjaarrapportage over de tweede helft van 2025 staat een tekort van €1,15 tot €1,3 miljard, inclusief markteffecten. Voor volledige uitvoering is dus extra budget nodig.
Die rapportage stelt dat er uiterlijk eind 2026 besluiten moeten vallen over de fasering en financiering van de noordelijke tunnel en de noordkant van knooppunt Amstel. Voor de Lelylijn kondigde het kabinet een nieuw onderzoek aan. Daarmee is de financiering nog niet rond.
Pensioenfondsen bepalen zélf waarin ze beleggen
Dat pensioenfondsen worden genoemd, betekent niet dat de overheid hun vermogen zomaar kan inzetten. Fondsen moeten beleggen in het belang van hun deelnemers. Een infrastructuurproject moet dus passen binnen hun beleid, met een acceptabele balans tussen risico en rendement.
Zo’n investering is bovendien geen gift aan de staat. Financiering moet uiteindelijk worden terugbetaald. Alleen een andere geldschieter vinden, beantwoordt dus niet de vraag wie het project op de lange termijn bekostigt.
De spelregels zijn beslissend
In het officiële kabinetsbericht ontbreken nog concrete afspraken met pensioenfondsen. Ook een gegarandeerd rendement of een uitgewerkt plan voor het opvangen van financiële tegenvallers staat er niet in.
Juist die voorwaarden bepalen of deelname aantrekkelijk is voor pensioenfondsen én verantwoord blijft voor hun deelnemers. De behoefte aan nieuwe infrastructuur is helder. Of pensioengeld daarvoor echt wordt ingezet, hangt af van de voorstellen die op tafel komen en hoe de fondsen die beoordelen.
Bronnen: Vastgoedjournaal, inleiding, Rijksoverheid, 16 oktober 2026, halfjaarrapportage Zuidasdok en Kamerbrief beleggingskader pensioenfondsen.
