Anne is 84 en zegt dat ze in haar leven al heel wat hete zomers, droge periodes en vreemd weer heeft meegemaakt. Maar zodra ze nu het nieuws aanzet, hoort ze volgens haar telkens hetzelfde woord vallen: klimaatverandering.
Is het bloedheet? Dan is het klimaatverandering. Blijft de regen wekenlang uit? Weer klimaatverandering. Staat het water in de grote rivieren laag? Dat heet dan ook klimaatverandering.
Dat begint haar flink te irriteren.
Volgens haar wordt soms gedaan alsof extreem lage waterstanden iets zijn wat Nederland vroeger niet kende. Daarom wijst ze juist op opvallende opnames uit 1955.
‘Toen had niemand het over klimaatverandering’
In archiefbeelden van het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid zie je hoe uitzonderlijk laag de Rijn in 1955 stond.
Die kurkdroge herfst had grote impact op de rivier.
Je ziet onder andere dat de houten beschoeiing van de Rijnkade bij Arnhem helemaal bloot ligt. De pijlers van de Rijnbrug staan deels droog en woonschepen liggen door het lage water zelfs op het land.
Ook de scheepvaart liep vast: de vaargeul was zo beperkt dat zelfs kleine schepen soms vastliepen.
Voor Anne zijn die beelden genoeg om te twijfelen aan hoe er nu over lage waterstanden wordt gepraat.
“Toen had niemand het over klimaatverandering,” reageert ze droog.
Oude beelden wakkeren de discussie aan
Zo’n uitspraak triggert natuurlijk meteen reacties.
Wie die oude fragmenten bekijkt, ziet inderdaad iets behoorlijk extreems: bijna drooggevallen oevers, schepen die amper kunnen varen en grote stukken rivierbodem die normaal onder water liggen.
Het lijken zo beelden uit een recente droge zomer.
Alleen: ze zijn ruim zeventig jaar oud.
Voor mensen als Anne rijst dan een simpele vraag: waarom wordt een lage waterstand nu zo snel gelinkt aan klimaatverandering, terwijl vergelijkbare situaties vroeger ook voorkwamen?
‘Alsof er vroeger geen droogte bestond’
Anne stoort zich vooral aan het idee dat extreem weer iets nieuws zou zijn.
Ze weet nog goed hoe het in haar jeugd soms bloedheet, ijskoud of gortdroog kon zijn. Elk jaar was anders, maar uitschieters waren er zeker.
En dan heb je ook nog die beelden uit 1955.
De Rijn stond toen zó laag dat delen die normaal onder water zitten ineens zichtbaar waren. Woonschepen vielen droog en de scheepvaart had serieuze hinder.
Bij zulke historische beelden hoor je al snel: “Als je dit nu zou filmen, zou het woord klimaat bovenaan elk nieuwsbericht staan.”
Wat zeggen die beelden nu echt?
Daar begint de discussie.
Eén ding maken ze in elk geval duidelijk: ook in 1955 stond de Rijn extreem laag.
Maar of je daar meteen conclusies over klimaatverandering uit kunt trekken, is wat anders. Eén jaar of één gebeurtenis vertelt nog niet het hele verhaal over ontwikkelingen over tientallen jaren.
Voor Anne is dat trouwens niet eens het hoofdpunt.
Het is vooral de toon van het debat nu die haar stoort.
Volgens haar wordt elke warme dag, droge maand of lage rivierstand al snel neergezet als iets uitzonderlijks.
En als je dan oude beelden ziet van vergelijkbare situaties, ga je vanzelf vragen stellen.
Sociale media duiken er maar al te graag op
Oude nieuwsitems werken dan ook als brandstof voor discussies op sociale media.
Zet een clip uit 1955 naast recente foto’s van een lage Rijn en binnen no-time ontstaan twee kampen.
De ene kant roept: “Zie je wel, dit gebeurde vroeger ook.”
De andere kant zegt dat één droge periode niets zegt over het klimaat op de lange termijn.
Voor je het weet probeert iedereen in de reacties uit te leggen hoe het volgens hen echt zit.
Anne zelf houdt het simpel.
Ze ziet vooral iets dat volgens haar vaak vergeten wordt: extreem weer was er vroeger óók.
1955 leverde in elk geval opvallende beelden op
Los van de klimaatdiscussie zijn die archiefbeelden fascinerend om terug te kijken.
De Rijn is voor Nederland en Duitsland een sleutelrivier. Dat het peil zó ver zakte dat woonschepen droogvielen en zelfs kleine boten moeite hadden in de vaargeul, laat zien hoe uitzonderlijk droog die herfst van 1955 was.
Wie die tijd bewust heeft meegemaakt, krijgt misschien meteen herinneringen.
Jongere generaties ontdekken wellicht dat discussies over droogte en lage rivierstanden allerminst nieuw zijn.
Anne weet in elk geval precies wat ze ervan vindt
Gaat iedereen haar gelijk geven? Zeker niet.
Waarschijnlijk barsten de reacties juist extra snel los bij dit soort onderwerpen.
Maar Anne laat het langs zich heen gaan.
Hoort ze weer dat een lage Rijn meteen aan klimaatverandering wordt gekoppeld, dan denkt ze terug aan die oude fragmenten.
“Kijk eerst maar eens naar 1955,” blijft haar boodschap.
Wij zijn benieuwd wat jij vindt: heeft Anne een punt en koppelen we extreem weer tegenwoordig te snel aan klimaatverandering? Of is een gebeurtenis uit 1955 niet te vergelijken met wat er nu speelt?
Laat het weten op Facebook. Dat levert vast een levendige discussie op.
