Stel je voor dat ik morgen tijdens een verkiezingsdebat opsta en roep dat mijn stem zwaarder moet wegen omdat ik een bak aan belasting betaal. Terecht dat iemand dan vraagt waar ik die onzin vandaan haal. Maar draai het eens om. Waarom vinden we het zó normaal dat iemand die gisteren achttien werd, vandaag al mag meebeslissen over wat een ander morgen aan de fiscus moet aftikken?
Ik ben Hans, 56, ondernemer. Ik draai weken van tachtig uur. Afgelopen zondag zat ik aan de keukentafel boven de cijfers om uit te vogelen of ik een medewerker een vast contract kan geven. Die jongen heeft het verdiend. Maar ik moet zijn salaris ook kunnen blijven betalen als mijn grootste klant opstapt. Over zo’n keuze pieker ik een halve zondag. Op televisie is het in één zin geregeld. “Werkgevers moeten meer zekerheid bieden.” Helemaal mee eens, zegt de werkgever aan mijn keukentafel ook. Nu nog de nota.
“Dan laten we de rijken toch dokken”
Ik heb het idee dat veel jongeren tegenwoordig links stemmen. Wat me dwarszit, is het gemak waarmee sommigen dat doen. Nauwelijks een beeld van politiek, nog geen euro aan inkomstenbelasting betaald en toch glashelder weten bij wie er meer te halen valt. Vraag wat hun favoriete partij allemaal wil uitgeven en je krijgt een hele verlanglijst. Vraag wat dat kost en ineens is “de rijken” een antwoord waarmee de hele begroting rond is.
Op mijn achttiende had ik dezelfde grote mond. Ik woonde thuis, de koelkast vulde zichzelf en als mijn vader over de energierekening begon, vond ik hem een zeurpiet. Had je me toen gevraagd of het minimumloon fors omhoog moest, had ik meteen ja geroepen. Ik verdiende immers het minimumloon. Veel verder kwam mijn politieke analyse niet. Waarom zou ik achteraf doen alsof ik op die leeftijd al zo verstandig was?

Wat verandert er nou precies op de dag dat je achttien wordt?
Dat is wat mij echt bezighoudt. De avond vóór je verjaardag hoor je in het journaal dat de verkiezingen ook over jouw toekomst gaan. Alleen mag je nog niet meestemmen. Eén nacht slapen, drie felicitaties en een stuk slagroomtaart later ben je ineens kundig genoeg om over de toekomst van het hele land te beslissen. Waarom staat die grens bij achttien? Wat is er zo raar aan eenentwintig?
In die extra drie jaar kan er flink wat gebeuren. Je krijgt je eerste echte loonstrook. Je merkt na een huurverhoging wat er nog overblijft voor boodschappen. Of je zoekt een kamer en ontdekt dat een verkiezingsbelofte geen sleutel is die het slot opent. Welke kant je daarna op stemt, moet je zelf weten. Je hebt dan in elk geval iets meegemaakt om zulke beloftes aan te toetsen.
En ja, bij mij op de zaak loopt een jongen van negentien rond die al sinds zijn zestiende werkt. Die weet tot achter de komma wat hij per maand overhoudt. Ik ken ook een ondernemer van mijn leeftijd die op een partij stemt omdat de lijsttrekker “tenminste een normale vent is”. Blijkbaar word je van dertig jaar belasting betalen ook niet per se wijzer. Maar zelfs met die twee voorbeelden heb ik nog steeds geen antwoord op de vraag waarom we uitgerekend achttien zo’n logische grens vinden.
Wat mij betreft gaat de stemleeftijd naar eenentwintig. Ook voor de achttienjarige die precies zou stemmen zoals ik wil. En geef bij het volgende verkiezingsdebat de microfoon maar eens aan die negentienjarige bij mij op de werkvloer. Ik hoor hem al beginnen: “Hans, je vertrouwt mijn oordeel als ik een bestelling van twintigduizend euro eruit stuur. Waarom niet als ik een rood potlood vasthoud?”
Op die vraag ben ik hem een antwoord schuldig. Op de mijne hoor ik ook graag een helder antwoord.



