Rond het strengst bewaakte asielzoekerscentrum van Nederland is flinke beroering ontstaan. Drie artsen hebben hun werk neergelegd omdat ze zich ernstig zorgen maken over de veiligheid en de medische ondersteuning voor de bewoners.
In de speciale opvang in Hoogeveen zitten asielzoekers die elders flinke overlast hebben veroorzaakt. Volgens betrokken artsen worden er inmiddels ook mensen met zware psychiatrische aandoeningen ondergebracht.
Die mix leidt volgens hen tot risicovolle situaties, met geregeld knokpartijen.
Een van de artsen waarschuwt dat het zomaar een kwestie van tijd is voordat er echt iets ernstigs misgaat.
Drie artsen slaan alarm en stappen op
Het draait om de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) in Hoogeveen.
Deze plek is bedoeld voor asielzoekers die door ernstige overlast niet meer in een regulier azc kunnen blijven.
Bijvoorbeeld mensen die agressief zijn, personeel intimideren of spullen vernielen.
Daarom zijn de regels in Hoogeveen strenger en is het toezicht intensiever dan in gewone opvanglocaties.
Maar volgens drie artsen die bij de locatie betrokken waren, is de situatie de laatste jaren steeds verder ontspoord.
Ze zeggen keer op keer te hebben gewaarschuwd voor de gevolgen van het plaatsen van mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen.
Volgens hen is er te weinig met die bezwaren gedaan.
Uiteindelijk zijn alle drie gestopt met werken op de locatie.
Dat komt naar voren uit onderzoek van NRC, dat met betrokken artsen sprak en interne documenten inkeek.
‘Voortdurend ruzies en vechtpartijen’ in het centrum
Een van de artsen die is vertrokken noemt de samenstelling van de groep bewoners een riskante mix.
Volgens de arts wonen er mensen met forse verslavingsproblemen, zware psychische klachten en een verleden van agressie.
Ook hebben sommige bewoners ingrijpende trauma’s achter de rug.
Daardoor lopen spanningen regelmatig hoog op.
Er zijn naar verluidt doorlopend vechtpartijen.
De arts schetst een sfeer waarin bewoners elkaar niet kalmeren, maar elkaar juist kunnen opjutten.
Dat baart de zorgverleners grote zorgen.
Niet alleen om de veiligheid van medewerkers, maar ook om bewoners die snel medische hulp nodig hebben.
Mensen met zware psychiatrische problemen passen hier eigenlijk niet
Bij de start in 2020 golden er striktere regels voor het plaatsen van mensen met psychiatrische problematiek.
Wie acuut psychiatrische zorg nodig had, kwam in principe niet in aanmerking.
In 2024 zijn die voorwaarden echter aangepast.
Sindsdien is een psychiatrische diagnose niet langer automatisch een reden om iemand niet te plaatsen.
Er wordt vooral beoordeeld of de benodigde zorg op de locatie kan worden voortgezet.
Volgens de artsen zorgt dat ervoor dat ook mensen met zeer zware psychische klachten in Hoogeveen belanden.
En precies daarin schuilt volgens hen het probleem.
De HTL is namelijk geen psychiatrische kliniek.
Er zijn geen vaste psychiaters of ggz-verpleegkundigen aanwezig die continu gespecialiseerde behandeling kunnen leveren.
Inspectie sloeg eerder al alarm
Die zorgen staan niet op zichzelf.
In april 2026 waarschuwde de Inspectie Justitie en Veiligheid al dat de HTL geen zorginstelling is.
Volgens de inspectie verblijven er mensen met complexe psychiatrische problemen die feitelijk gespecialiseerde behandeling nodig hebben.
Het personeel kan toezicht en begeleiding geven, maar heeft lang niet de middelen die een psychiatrische kliniek heeft.
Dat kan tot gevaarlijke situaties leiden.
De inspectie wees op risico’s voor zowel bewoners als personeel.
Toch is het probleem volgens de artsen nog steeds niet van de baan.
Artsen: medische adviezen niet altijd opgevolgd
Opvallend is de kritiek op hoe plaatsingen tot stand komen.
Huisartsen Marike Ooms en Clara Verbeek zeggen dat ze onder druk zijn gezet om met bepaalde plaatsingen in te stemmen.
Ze stellen dat ze soms een negatief medisch oordeel gaven, waarna iemand toch werd geplaatst.
Een van hen zegt dat haar beoordeling niet altijd werd gerespecteerd.
Toen de artsen in 2024 weigerden nog plaatsingsverzoeken te beoordelen, is de werkwijze omgegooid.
Sindsdien worden dossiers op afstand beoordeeld door een andere zorgpartij, zo staat in de berichtgeving.
De betreffende bewoner wordt daarbij niet altijd persoonlijk gezien.
Volgens de artsen is dat zorgelijk, omdat een dossier lang niet altijd een goed beeld geeft van iemands actuele psychische toestand.
COA weerspreekt de aantijgingen
Het COA herkent zich niet in het beeld dat medische adviezen stelselmatig worden genegeerd.
Ook GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA), verantwoordelijk voor de medische zorg, bestrijdt die lezing.
Volgens beide organisaties worden negatieve adviezen meestal gevolgd.
Alleen in uitzonderlijke gevallen wijkt het COA af van een advies, bijvoorbeeld als de veiligheid van anderen op het spel staat.
Daarmee staan de uitlatingen van de vertrokken artsen haaks op wat de betrokken organisaties zeggen.
Ernstig verwarde bewoners kunnen alsnog weggaan
Een andere zorg van de artsen: de HTL is geen gevangenis.
Ondanks strenge regels kunnen bewoners onder voorwaarden de locatie verlaten.
Dat geldt ook voor mensen die op dat moment zwaar verward zijn.
Volgens een van de artsen staat iemand die afstand doet van het recht op opvang, na het tekenen van wat papieren, binnen een paar minuten buiten.
De arts vreest dat dit tot gevaarlijke situaties kan leiden als iemand ernstige psychische klachten heeft en geen passende behandeling krijgt.
Belangrijk: een psychiatrische aandoening maakt iemand op zichzelf niet gevaarlijk.
De zorgen gaan specifiek over de combinatie van ernstige ontregeling, overlastgedrag en gebrek aan passende zorg.
Gespecialiseerde opvang kampt óók met knelpunten
Voor asielzoekers met zware psychiatrische problematiek zijn er gespecialiseerde behandelplekken.
Een bekende voorziening is het Centrum voor Transculturele Psychiatrie Veldzicht in Balkbrug.
Daar krijgen patiënten in een beveiligde setting intensieve psychiatrische zorg.
Maar ook die capaciteit staat onder druk.
Daarnaast is besloten de overeenkomst voor behandeling van asielzoekers bij Veldzicht per 1 januari 2027 te beëindigen.
Volgens de instelling worden daarom geen nieuwe asielzoekers meer opgenomen.
Daardoor wordt de vraag urgenter: waar kunnen mensen met complexe psychiatrische én veiligheidsproblemen nog terecht?
Arts vreest dat het misgaat
De artsen waarschuwen dat het zo niet eindeloos kan doorgaan.
Volgens hen horen mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen behandeld te worden op plekken die daarvoor zijn ingericht.
Als zij belanden in een opvang waar vooral toezicht en handhaving centraal staan, kunnen hun klachten juist verergeren, zeggen de artsen.
Een van de vertrokken artsen vreest een ernstig incident als er niets verandert.
Of en wanneer dat gebeurt, valt niet te voorspellen.
Wel is duidelijk uit de verklaringen dat er in de opvang grote zorgen leven over de mix van veiligheid, psychiatrische zorg en het tekort aan passende behandelplekken.
Wie pakt de verantwoordelijkheid?
De situatie in Hoogeveen roept flinke vragen op.
Waarom worden mensen met ernstige psychiatrische problemen ondergebracht in een centrum dat niet is ingericht voor gespecialiseerde zorg?
En wat gebeurt er als artsen waarschuwen dat een plaatsing medisch onverantwoord is?
Het COA zegt rekening te houden met medische adviezen, terwijl de vertrokken artsen juist vinden dat hun waarschuwingen niet serieus genoeg zijn genomen.
Het debat gaat dus niet alleen over overlast, maar ook over veiligheid van medewerkers, bescherming van andere bewoners en toegang tot noodzakelijke psychiatrische zorg.
Wat vind jij? Moeten asielzoekers met zware psychiatrische problemen verplicht naar gespecialiseerde zorginstellingen in plaats van reguliere of streng bewaakte opvanglocaties?
