Miriam is 23 en zit muurvast. Niet omdat ze niet wil werken, zegt ze, maar omdat haar hoofd het gewoon niet trekt. Ze noemt het klimaatstress: een constante vrees over de toekomst van de aarde die haar elke dag lamlegt. Nachten wakker, paniekaanvallen, in tranen bij nieuwsbeelden. Werken lukt niet meer. En hulp regelen? Dat blijkt een stuk ingewikkelder.
“Ik word continu doorverwezen,” zegt Miriam. “Iedereen zegt dat ze me snappen, maar niemand pakt verantwoordelijkheid.”
“Het lijkt alsof alles in de fik staat”
Een paar jaar geleden dook Miriam steeds dieper in klimaatverandering. Wat begon als interesse, werd een obsessie. “Overstromingen, bosbranden, hittegolven — ik kon het niet meer wegduwen. Het voelt alsof alles brandt en iedereen gewoon verder leeft.”
Voor haar is die stress geen ‘fase’ of ‘overdrijving’, maar een zware mentale last. “Mijn lijf staat constant in de alarmstand. Hoe moet je dan acht uur per dag functioneren?”
Ze heeft het echt geprobeerd. Allerlei baantjes, tijdelijke contracten, vrijwilligerswerk. Maar telkens liep ze vast. “Op de werkvloer kreeg ik paniekaanvallen. Dan zeggen mensen: ‘Haal even adem.’ Alsof dat het oplost.”
Geen baan, geen geld
Omdat werken niet lukt, vroeg Miriam bijstand aan. Daar botste ze op een harde werkelijkheid. “Ze zeiden letterlijk dat klimaatstress geen erkende reden is om niet te werken.”
Volgens haar moet je óf aantonen dat je volledig arbeidsongeschikt bent, óf beschikbaar blijven voor werk. “En ik val precies tussen wal en schip. Te ziek om te werken, te ‘gezond’ voor steun.”
Ze vindt dat oneerlijk. “Burn-out wordt serieus genomen. Depressie ook. Maar zodra je zegt dat het over het klimaat gaat, kijken mensen je aan alsof je je aanstelt.”
“Ze zeggen: zet het nieuws uit”
Wat haar misschien nog het meest frustreert, is het gebrek aan echt begrip. “Dan krijg ik tips als: ‘Ga minder op social media’ of ‘zoek afleiding’. Alsof je zomaar kunt stoppen met je druk maken om wat er komt.”
Voor Miriam is klimaatstress geen luxeprobleem. “Dit gaat over bestaanszekerheid. Over de vraag of mijn generatie nog een leefbare toekomst heeft.”
Ze vindt dat instanties achter de feiten aanlopen. “De wereld verandert, maar de systemen blijven hetzelfde. Als je klachten niet precies in hun hokje passen, tel je niet mee.”
Online steun, offline niets
Op sociale media voelt ze zich wel gezien. Jongeren delen massaal hun machteloosheid en klimaatangst. “Ik ben dus niet de enige. Maar begrip op internet betaalt de huur niet.”
Ze woont inmiddels weer bij haar ouders. Studeren ligt stil, werken lukt niet en sparen is onmogelijk. “Mijn leven staat stil terwijl ik pas 23 ben.”
Commentaar van buitenaf
Niet iedereen toont begrip. “Mensen zeggen: ‘Ga gewoon werken’ of ‘Je zoekt een smoes’. Dat raakt,” zegt Miriam. “Alsof dit een keuze is.”
Ze vraagt zich af waar de lijn ligt. “Wanneer mag je zeggen: dit is te veel? En wie beslist dat voor je?”
“Ik hoef geen luxe, ik wil rust”
Miriam zegt dat haar wensen niet groot zijn. “Ik hoef geen vrijstelling voor altijd. Ik wil tijd, begeleiding en zekerheid. Zodat ik kan herstellen zonder constante angst.”
Volgens haar staat de samenleving op een kruispunt. “We vertellen jongeren dat ze zich móéten bekommeren om het klimaat. Maar als dat ze te veel wordt, mogen ze het zelf uitzoeken.”
Ze kijkt even weg en zegt dan zacht: “Soms voelt het alsof ik word gestraft omdat ik té veel om de toekomst geef.”
