Maandag schoten de prijzen voor olie en gas flink omhoog. Voor olie was het de grootste eendaagse sprong in vier jaar. Aanleiding zijn Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de oplopende spanningen rond de Straat van Hormuz.
Brentolie – de internationale referentie voor olie uit onder meer het Midden-Oosten en de Noordzee – ging ruim 13 procent omhoog en kwam boven de 82 dollar per vat uit. Vrijdag stond de prijs nog op 72,87 dollar. Hoe lang die opleving aanhoudt, is onduidelijk. Ook de Europese gasprijs schoot fors omhoog en steeg maandag met zo’n 25 procent.
De onrust draait vooral om de Straat van Hormuz, een cruciale route voor het wereldwijde energietransport. Iran zegt dat de doorgang open blijft, maar er zijn meldingen van aanvallen op olietankers en marineschepen. Volgens de Amerikaanse president Donald Trump heeft de VS negen Iraanse marineschepen uitgeschakeld.
Ongeveer 20 procent van het wereldwijd verhandelde vloeibaar aardgas (lng) passeert de Straat van Hormuz, waarvan het grootste deel uit Qatar komt. Europa is een belangrijke koper en merkt de hogere prijzen meteen. Voor de Verenigde Staten ligt dat anders: dat land exporteert juist veel vloeibaar gas.
Door de ligging aan de Straat van Hormuz heeft Iran veel invloed op de mondiale energievoorziening. Het land produceert normaal ongeveer 3,3 miljoen vaten olie per dag, goed voor zo’n 3 procent van de wereldproductie.
Meer kosten voor huishoudens en automobilisten
Je gaat de stijgende energieprijzen ook in je portemonnee merken. Als olie duur blijft, kunnen benzine en diesel in Nederland de komende dagen en weken zo’n 5 tot 10 cent per liter omhoog gaan. Voor een volle tank van 50 liter is dat ongeveer 2,50 tot 5 euro extra.
Thuis kan je gasrekening ook stijgen. Bij een groothandelsstijging van 25 procent kunnen variabele energietarieven uiteindelijk zo’n 10 tot 30 cent per kubieke meter hoger uitkomen. Voor een gemiddeld huishouden kan dat in een maand met normaal verbruik neer komen op enkele tientjes extra. Met een vast energiecontract merk je die stijging voorlopig minder snel.
Brandstofprijzen waren al relatief hoog door eerdere spanningen in het Midden-Oosten en de eerdere dreiging van een Amerikaanse aanval op Iran.
Meer olieproductie waarschijnlijk niet genoeg
De OPEC-landen besloten zondag om de olieproductie volgende maand te verhogen. Toch zal dat naar verwachting niet meteen voorkomen dat olieprijzen verder oplopen. Iran is zelf lid van OPEC en de op drie na grootste producent binnen het kartel.
Een vergelijkbare prijsrally volgde op de Russische invasie in Oekraïne in 2022. Toen kostte Brentolie tijdelijk meer dan 110 dollar per vat. Het huidige prijsniveau werd voor het laatst kort aangetikt in juni 2025. In de eerste helft van 2024 lag de olieprijs bovendien enkele maanden boven dit niveau.
