Een alarmsignaal dat je nooit moet wegwuiven
Bij een hersenbloeding denken veel mensen meteen aan iemand op leeftijd. Dat beeld is achterhaald. Steeds vaker treft het juist mensen die midden in hun werk en gezinsleven staan. Meer dan de helft is jonger dan zeventig. Precies dat onverwachte maakt het riskant: je rekent er niet op en meestal voel je het niet aankomen.
Toch zijn er duidelijke signalen die je serieus moet nemen. Als je ze herkent en direct in actie komt, kun je levens redden en blijvende hersenschade beperken. Het verschil tussen snel handelen en afwachten is enorm.
De kans is groter dan je denkt
Veel mensen schrikken als ze horen hoe vaak het voorkomt: ongeveer een kwart van de mensen krijgt in zijn of haar leven te maken met een beroerte of hersenbloeding. Het is dus geen ver-van-je-bedshow. Hoe eerder er hulp is, hoe beter de vooruitzichten. Wachten vergroot de kans op blijvende uitval.
Waarom een hersenbloeding zo geniepig is
Bij ouderen zijn de bekende boosdoeners vaak duidelijk: jarenlang roken, aderverkalking, hart- en vaatziekten. Bij jongere mensen kan er iets anders spelen. Soms is er een aangeboren zwakke plek in een bloedvat die ineens scheurt. Daar merk je meestal niets van, totdat het misgaat.
Eén factor weegt bij iedereen zwaar: hoge bloeddruk. Niet voor niets de stille sluipmoordenaar. Je voelt ’m vaak niet, maar je vaten staan continu onder druk. Leefstijl doet ook mee. Regelmatig alcohol drinken jaagt je bloeddruk omhoog; elke dag meerdere glazen vergroot het risico, ook als je je verder fit voelt. Erfelijkheid kan eveneens een rol spelen. Komt een hersenbloeding op jonge leeftijd in je familie voor, bespreek dat dan met je huisarts. Niet om je bang te maken, maar om slim te voorkomen.
Binnen enkele minuten herkennen: de BEFAST-check
Bij een hersenbloeding telt elke seconde. Toch worden klachten bij jonge mensen vaak afgedaan als “stress” of “even duizelig”. Juist daarom is de BEFAST-check zo handig. Met deze simpele checklist kun je snel inschatten of het mis is. BEFAST staat voor Balance (evenwicht), Eyes (ogen), Face (gezicht), Arms (armen), Speech (spraak) en Time (tijd om te handelen).
Balance en Eyes: let op evenwicht en zicht. Kan iemand plots niet recht lopen, wankelt diegene zonder duidelijke reden of is er heftige draaierigheid? Verdacht. Kijk daarna naar de ogen: plots wazig zien, dubbelzien of verlies van zicht aan één kant kan wijzen op een probleem in de hersenen. Deze klachten kunnen abrupt beginnen en snel verergeren.
Face, Arms, Speech en Time: vraag iemand te lachen en kijk of één mondhoek blijft hangen of een gezichtshelft minder beweegt. Laat vervolgens beide armen naar voren uitstrekken; zakt er één weg of lukt het niet om kracht te houden, dan is dat een alarmsignaal. Luister tot slot naar de spraak: onduidelijk praten, niet op woorden kunnen komen of verward klinken (zonder alcohol in het spel) is fout. Twijfel je? Bel direct 112. Tijd is cruciaal: hoe sneller de behandeling start, hoe meer hersenweefsel je behoudt.
Niets doen is het gevaarlijkst
Op het moment zelf bagatelliseren we het vaak: “even afwachten”, “het zakt wel weg”. Maar bij een hersenbloeding kan de schade per minuut toenemen, de bloeding groter worden of er zelfs nog één ontstaan. Hevige hoofdpijn is niet altijd aanwezig, dus laat je niet misleiden. Het belangrijkste signaal is plotselinge uitval: verlamming, spraakproblemen, zichtverlies of extreme duizeligheid. Liever één keer te vaak 112 bellen dan één keer te laat.
Wat je zelf kunt doen om het risico te drukken
Helemaal voorkomen lukt niet altijd, maar je kunt je kansen wel verbeteren. Ken je bloeddruk en laat die regelmatig meten; veel mensen hebben een te hoge waarde zonder het te weten. Beweeg voldoende, eet gevarieerd, beperk alcohol en stop met roken. Wees alert op je familiegeschiedenis en bespreek die met je huisarts als daar aanleiding toe is. En misschien wel het belangrijkst: onthoud de BEFAST-signalen en deel ze met de mensen om je heen. Wie snel herkent en meteen handelt, vergroot de kans op volledig herstel aanzienlijk.
