E-nummers kritisch bekeken
Lange tijd gold het idee: E-nummers zijn gewoon veilig. Nieuw onderzoek zet daar nu een vraagteken bij. Voor het eerst is er een link gevonden tussen bepaalde conserveermiddelen en een hoger risico op kanker. Het gaat om stoffen die je in allerlei ultrabewerkte producten tegenkomt. Hieronder zie je om welke E-nummers het gaat, wat onderzoekers zagen en wat je daar praktisch mee kunt.
Van juichverhaal naar nuance
In 2017 bracht microbioloog en oud-NSC-politica Rosanne Hertzberger het boek Ode aan de E-nummers uit. Haar kernboodschap: de angst voor “kunstmatig” is vooral emotie; E-nummers maken eten veiliger en houden het langer goed, en kant-en-klaarmaaltijden kunnen net zo degelijk zijn als zelf koken. Negen jaar later voelt die positieve toon wat te optimistisch. Ultrabewerkt voedsel bevat vaak niet alleen hulpstoffen (zoals conserveermiddelen, emulgatoren en smaakversterkers), maar ook veel geraffineerde koolhydraten en weinig vezels. Daarnaast zijn er vaker voorbeelden geweest van stoffen die eerst ‘veilig’ leken en later toch problemen gaven. En nu zijn er gegevens die E-nummers zelf opnieuw ter discussie stellen.
Wat deden Franse onderzoekers precies?
In opdracht van het Franse ministerie van Gezondheid volgden wetenschappers ongeveer 105.000 volwassenen. Aan de start in 2009 had niemand kanker; veertien jaar lang is bijgehouden wie dat later wel kreeg. Ze maten de inname van verschillende conserveermiddelen en vergeleken mensen die daar veel van binnenkregen met mensen die er weinig van aten. De resultaten, gepubliceerd in The BMJ, laten voor het eerst een verband zien tussen specifieke E-nummers en een verhoogd risico op bepaalde kankersoorten.
Zes conserveermiddelen springen eruit
Van de 17 onderzochte stoffen werden er zes gekoppeld aan een hoger kankerrisico, terwijl ze binnen de Europese regels als veilig gelden. Het gaat om natriumnitriet (E250), kaliumnitraat (E252), kaliumsorbaat (E202), kaliummetabisulfiet (E224), acetaten (E262) en azijnzuur (E260). Dit zijn de belangrijkste cijfers die de onderzoekers rapporteerden.
Natriumnitriet (E250) werd geassocieerd met een 32 procent hogere kans op prostaatkanker.
Kaliumnitraat (E252) ging samen met 22 procent meer risico op borstkanker en 13 procent meer risico op kanker in het algemeen.
Kaliumsorbaat (E202) werd gelinkt aan 26 procent meer risico op borstkanker en 14 procent op alle kankersoorten samen.
Kaliummetabisulfiet (E224) liet 20 procent hoger risico op borstkanker zien en 11 procent op alle kankers.
Acetaten (E262) hingen samen met 25 procent meer risico op borstkanker en 15 procent op kanker in totaal.
Azijnzuur (E260) werd in verband gebracht met 12 procent hoger risico op alle kankersoorten.
Waar tref je deze E-nummers aan?
Je vindt deze stoffen vooral in producten waarvan je waarschijnlijk al vermoedde dat ze niet bepaald gezond zijn: ultrabewerkt eten. Denk aan vleeswaren en bewerkt vlees, kant-en-klaarmaaltijden, sauzen en marinades, zoete en hartige snacks, frisdrank en ingelegde of voorgesneden groente. Ook “gemakkelijke” aardappelproducten (voorgekookt, voorgekruid, voorgesneden) horen er vaak bij. Kort gezegd: hoe meer fabriek, hoe groter de kans dat deze conserveermiddelen op het etiket staan. Koop je gewone aardappelen en schil je ze zelf, dan omzeil je dit soort toevoegingen al snel.
Belangrijk: een verband is nog geen oorzaak
De studie is stevig opgezet en liep lang, maar het blijft observationeel onderzoek. Er is dus sprake van een verband, geen hard bewijs dat deze E-nummers de kankers veroorzaken. Andere factoren kunnen meespelen. Tegelijk is dit wel de eerste keer dat zo’n duidelijke link opduikt, en dat is reden genoeg om je inname van ultrabewerkt voedsel kritisch te bekijken. Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe sterk en breed dit effect is, en of bepaalde groepen extra risico hebben.
Wat kun je praktisch doen?
Je hoeft niet acuut elk E-nummer te vermijden, maar minder ultrabewerkt eten is sowieso slim. Handige stappen: check etiketten (korte ingrediëntenlijsten zijn je vriend), kies vaker voor vers en onbewerkt, kook simpel zelf en bewaar kant-en-klaar voor uitzonderingen. Vervang bewerkte snacks door noten, fruit of yoghurt, en ruil vleeswaren eens in voor hummus, een eitje of zelfgesneden kipfilet zonder toevoegingen.
Kort samengevat
E-nummers zijn niet per se fout, maar blind vertrouwen is ook niet nodig. Met deze nieuwe gegevens kun je bewuster kiezen. Houd het eenvoudig: hoe minder fabriek en hoe meer echt eten op je bord, hoe kleiner de kans dat je grote hoeveelheden van deze conserveermiddelen binnenkrijgt.
