De coalitie van VVD, D66 en CDA kraakt flink na een fiscale deal met oppositiepartijen PRO en Volt. VVD-leider Dilan Yesilgöz voelt zich overvallen en vindt dat de manier van samenwerken echt op de schop moet. Donderdag 12 november staat een cruciaal debat met premier Rob Jetten gepland, en daarna volgen de stemmingen over het Belastingplan.
Van een kabinetsval was het woensdagavond nog niet, maar uit de reactie van Yesilgöz blijkt dat het conflict meer is dan gedoe over één maatregel. Voor de VVD staat ook het vertrouwen in de twee coalitiepartners op het spel.
Belastingdeal zorgt voor gespannen verhoudingen
D66 en CDA sloten woensdag een akkoord met PRO en Volt over een bijgestelde versie van hun belastingplan. De kern: vermogenden gaan meer betalen, terwijl werken juist minder wordt belast. Het pakket moet in totaal ongeveer één miljard euro opleveren. Voor het verlagen van het laagste tarief in box 1 is zo’n 900 miljoen euro gereserveerd.
Het compromis is kleiner dan het eerdere voorstel, waarin zo’n anderhalf miljard zou worden verschoven. Die eerste opzet was voor de VVD onverteerbaar, omdat die volgens de partij botste met gemaakte coalitieafspraken.
Ook met deze uitgeklede variant zijn de bezwaren bij de liberalen niet weg. De vraag is dus niet alleen of de vier onderhandelaars genoeg steun voor hun aanpassing weten te vinden, maar ook wat de samenwerking met PRO en Volt de coalitie politiek gezien gaat kosten.
VVD en CDA botsen over het proces
Een groot deel van de ruzie draait om hoe de gesprekken zijn verlopen. CDA-leider Henri Bontenbal zegt dat de VVD meerdere keren is bijgepraat. Yesilgöz houdt juist vol dat haar partij niet fatsoenlijk is meegenomen in de eindafspraken.
Die verhalen spreken elkaar tegen, maar daarmee kun je nog niet concluderen dat iemand bewust heeft gelogen. Wel is duidelijk dat de manier van communiceren inmiddels zelf onderdeel van het conflict is geworden.
Na uren intern overleg trok Yesilgöz woensdagavond de stekker nog niet uit de samenwerking. Ze gaf wel aan dat de VVD haar positie gaat heroverwegen als D66 en CDA het plan blijven steunen. Wat voor reset ze precies wil, liet ze in het midden. Daarbij wees ze ook naar de rol van premier Jetten.
Meerderheid vinden was al langer een hoofdpijndossier
De clash volgt op weken onderhandelen over het Belastingplan voor 2027. Het minderheidskabinet heeft oppositiestemmen nodig om plannen door beide Kamers te krijgen. In eerdere debatten werd daarom gebrainstormd over verschillende routes naar een meerderheid.
Volgens het officiële verslag van de Tweede Kamer waren er gesprekken met onder meer PRO en Volt, maar ook met JA21, SGP en BBB. Daarnaast is er gepolst bij ChristenUnie, 50PLUS en de Groep Markuszower. Zelfs als je in de Tweede Kamer steun vindt, betekent dat niet automatisch dat de Eerste Kamer meegaat.
Jetten wees op 6 november al op dat spanningsveld: coalitiefracties hebben hun eigen grenzen en onderlinge afspraken, en toch moet je deals sluiten met de oppositie. Hij zei toen ook dat partijen elkaar niet moesten verrassen. Precies daarover liggen VVD en CDA nu met elkaar overhoop.
Donderdag debat en stemmingen
Het debat met Jetten begint donderdag om 10.15 uur. Daarna stemmen Kamerleden over de wijzigingen én over het totale Belastingplan. Dat zijn losse keuzes: je kunt tegen een amendement zijn en alsnog vóór het hele pakket stemmen.
Die route is voor de VVD interessant, maar lost het vertrouwensprobleem niet vanzelf op. Een fiscale oplossing en het lijmen van de politieke relatie zijn twee aparte klussen.
Hoe dit afloopt, is open. Donderdag moet blijken of de coalitiepartijen genoeg ruimte zien om door te gaan en welke fiscale maatregelen echt steun krijgen. Tot die tijd is er een fors conflict binnen de coalitie, maar nog geen aangekondigde kabinetsval.
