Verbod op Forum voor Democratie na neonazi-schandaal? Zó ver gaat de nieuwe wet

Wat Zembla liet zien, kwam hard binnen in Nederland. Tussen neonazi’s bij clandestiene knoktoernooien bleken FVD-leden rond te lopen. Logische vervolgvraag: kun je zo’n partij verbieden? Het mogelijke antwoord zit in een nieuwe wet, en die legt de lat flink hoog.

Dit toonde Zembla

In een reportage van Zembla en de Vlaamse zender VRT (Pano) zie je hoe neonazi’s uit binnen- en buitenland elkaar te lijf gaan in een provisorische boksring. Bij die bijeenkomsten waren ook mensen aanwezig die lid zijn van Forum voor Democratie.

De partij reageerde snel. Eerst werden twee leden geroyeerd, waaronder een gemeentelijke fractieleider. Inmiddels heeft FVD in totaal zes herkende leden uit de partij gezet. Fractievoorzitter Ralf Dekker noemde de beelden ronduit schokkend.

Minister: “Neem stevig afstand”

Ook politiek Den Haag is opgeschud. Justitieminister Van Weel vindt dat FVD wat uit te leggen heeft. Volgens de NOS zei hij dat het aan de partij is om zich hier krachtig van te distantiëren.

Het Openbaar Ministerie gaat de beelden bekijken. Daarna volgt een besluit of er een strafrechtelijk onderzoek komt naar mogelijke strafbare feiten.

Is een partijverbod mogelijk?

Op dit moment is dat in Nederland erg lastig. Daarom werkt het kabinet aan de Wet op de politieke partijen. Daarin staat voor het eerst helder wanneer een partij verboden kan worden.

De lat ligt hoog. Volgens het wetsvoorstel kan een partij alleen worden verboden als zij de democratische rechtsstaat ernstig bedreigt. Het is dus niet genoeg als een partij of een paar leden omstreden opvattingen hebben. Er moet echt sprake zijn van een reële, zware dreiging.

Kritiek op het voorstel

De Raad van State, de belangrijkste adviseur van de regering, vindt dat het kabinet nog preciezer moet omschrijven wanneer zo’n ernstige bedreiging aan de orde is. Volgens de Raad mag je een partij niet verbieden enkel op basis van de ideeën die ze heeft of uitdraagt.

Daarop heeft het kabinet het voorstel aangepast. Een partij die in strijd met de grondbeginselen handelt, krijgt eerst de kans om de situatie te herstellen voordat een verbod kan worden uitgesproken.

“Gruwelijk, maar geen verbod”

In een opiniestuk dat Metro deelt, wordt precies die grens benadrukt. De beelden zijn gruwelijk, staat er, maar dat is volgens de auteur nog geen reden om de partij te verbieden. De lat in de nieuwe wet is hoog: de democratische rechtsstaat moet echt serieus in gevaar zijn.

Op Facebook schieten de reacties alle kanten op. Honderden mensen discussiëren waar de grens ligt. De één vindt dat een partij met zulke leden niet thuishoort in de politiek, de ander waarschuwt dat een verbod juist ondemocratisch is.

Voorlopig is van een verbod geen sprake. De Wet op de politieke partijen is nog niet in werking getreden.