Wat als een executie volgens het boekje begint, maar je niet doodgaat? Precies dat bizarre scenario speelt zich nu af in de Amerikaanse staat Tennessee.
De 50-jarige Christa Pike kreeg bij de uitvoering twee keer pentobarbital. Dat had haar moeten doden, maar ze bleef gewoon ademhalen en haar hart sloeg door.
Uiteindelijk is ze met spoed overgebracht naar het ziekenhuis.
Intussen is wel duidelijk dat ze er slecht aan toe is. Haar advocaat zegt dat Pike sinds de mislukte poging niet meer wakker is geweest en aan de beademing ligt. Of en hoe ze herstelt, is nog onduidelijk.
Twee doses, toch bleef Pike leven
De uitvoering gebeurde in de Riverbend Maximum Security Institution in Nashville.
De staat koos voor de dodelijke injectie en diende haar twee keer pentobarbital toe.
Toen gebeurde iets wat bijna niemand zag aankomen: Pike stierf niet.
Volgens getuigen bleef ze ademhalen en was er zelfs gesnurk te horen nadat het middel was ingespoten. Haar advocaten trokken meteen aan de bel en eisten medische assistentie.
Ze is uiteindelijk buiten de gevangenis naar een ziekenhuis vervoerd.
Ze leeft, maar haar toestand is zorgelijk
Dat ze het overleefde, wil niet zeggen dat er geen zware gevolgen zijn.
Haar advocaat zegt dat ze sinds de poging bewusteloos is en beademd wordt. Haar armen zouden gezwollen zijn, met blaren en brandplekken.
Artsen doen er intussen alles aan om het middel uit haar systeem te krijgen.
Of ze volledig zal herstellen, is nu niet te zeggen.
Gouverneur grijpt meteen in
De mislukte executie heeft inmiddels flinke gevolgen voor Tennessee.
Gouverneur Bill Lee heeft alle geplande executies voor de rest van het jaar op pauze gezet. Er komt bovendien een grondig, onafhankelijk onderzoek naar wat er misliep.
De autoriteiten blijven erbij dat ze het officiële protocol hebben gevolgd.
Dat maakt het des te wranger: als alles volgens de regels ging, waarom werkte het middel dan niet zoals bedoeld?
Haar doodstraf verdwijnt niet vanzelf
Dan de logische vraag: ben je van de doodstraf af als je een executie overleeft?
Zo werkt het helaas niet.
Haar doodvonnis vervalt niet automatisch omdat de eerste poging mislukte. Juridisch wordt het daardoor extra complex.
Tegelijkertijd kan Tennessee niet zomaar snel een tweede poging plannen.
Haar verdediging zal er alles aan doen om een nieuw poging te blokkeren en inzet is omzetting naar levenslang.
Mag je twee keer worden geëxecuteerd?
Een zwaarwegend argument: na wat Pike al heeft meegemaakt zou nog een poging neerkomen op een wrede en ongebruikelijke straf.
Het Achtste Amendement van de Amerikaanse Grondwet verbiedt dat.
Of dat in haar zaak genoeg is om een tweede poging definitief te verhinderen, is nog onduidelijk.
Er zijn tenslotte precedenten van mensen die een mislukte executie overleefden en later alsnog werden gedood.
Willie Francis en de elektrische stoel
Een bekend voorbeeld is Willie Francis.
In 1946 werd hij in Louisiana in de elektrische stoel gezet, maar door een fout werkte het apparaat niet goed. Hij overleefde het.
Zijn advocaten probeerden daarna een tweede poging te voorkomen.
De zaak kwam bij het Amerikaanse Hooggerechtshof terecht, maar hij verloor. Een jaar later volgde een nieuwe poging, die dit keer dodelijk afliep.
Dat hoeft niet te betekenen dat het bij Pike net zo gaat: haar zaak speelt decennia later, met een andere methode en andere medische en juridische context.
Nog een punt: kan Pike überhaupt nog geschikt worden geacht voor executie?
Haar huidige gezondheidstoestand kan daarbij zwaar meewegen.
Omdat ze bewusteloos is en het herstel onzeker is, kunnen nieuwe juridische vragen opduiken over haar fysieke en mentale geschiktheid.
Haar advocaat heeft inmiddels gevraagd de doodstraf om te zetten naar levenslang.
Dat kan leiden tot een lange juridische strijd, nog voordat een nieuwe datum überhaupt ter sprake komt.
Baas van het gevangeniswezen stapt op
De nasleep van de mislukte executie groeit intussen verder.
Een paar dagen later werd duidelijk dat Frank Strada, de hoogste baas van het gevangeniswezen in Tennessee, opstapt.
Tegelijkertijd laat gouverneur Bill Lee onderzoeken hoe dit zo grondig kon mislopen.
Het is daarmee al lang niet meer het individuele dossier van één terdoodveroordeelde: het hele staatsprotocol voor executies ligt onder het vergrootglas.
Waarom zat Christa Pike op death row?
Pike kreeg de doodstraf voor de moord op de 19-jarige Colleen Slemmer in 1995.
Ze was zelf achttien toen het gebeurde. De zaak kreeg brede aandacht in de VS door de extreme gruwelijkheid.
In 1996 volgde het doodvonnis, waarna ze zo’n dertig jaar op death row zat.
Voor Slemmers familie betekent de mislukte poging opnieuw onzekerheid, na jaren wachten op uitvoering van het vonnis.
Wat staat Christa Pike nu te wachten?
Voor nu draait alles om haar gezondheid.
Zolang ze in kritieke toestand ligt, lijkt een nieuwe poging niet aan de orde. Her doodvonnis is tegelijkertijd niet zomaar van tafel.
Daarna zullen meerdere partijen zich over haar lot buigen: haar advocaten, de staat Tennessee, de gouverneur en mogelijk weer verschillende rechtbanken.
Zo ontstaat een uiterst uitzonderlijke situatie: de staat startte met de executie, gaf twee doses van het middel, maar de veroordeelde leeft nog.
Of Tennessee ooit nog een tweede poging mag én wil wagen, zal vermoedelijk onderwerp worden van een stevig juridisch gevecht.
