Populaire rugpijnpil in verband gebracht met risico’s voor je cognitie
Een medicijn waar veel mensen op leunen bij chronische lage rugpijn lijkt toch een keerzijde te hebben. Een nieuwe, grootschalige studie wijst erop dat langdurig gebruik van gabapentine samenhangt met een duidelijk verhoogde kans op dementie en andere vormen van cognitieve achteruitgang. Geen reden tot paniek, wel iets om serieus te nemen: vooral wie het middel langere tijd slikt, lijkt later vaker problemen te krijgen met geheugen en denkkracht.
Zo deden de onderzoekers het
Onderzoekers van Case Western Reserve University analyseerden data uit 68 Amerikaanse zorgsystemen. Ze vergeleken 26.414 volwassenen die gabapentine kregen voor aanhoudende lage rugpijn met een soortgelijke groep met dezelfde klachten die het middel niet gebruikte. In het tijdschrift Regional Anesthesia & Pain Medicine melden ze dat zes of meer recepten samenhangen met 29% meer kans op een dementiediagnose binnen tien jaar en zelfs 85% meer kans op milde cognitieve stoornissen (MCI).
Jongvolwassenen vielen op
Het risico bleek niet exclusief voor ouderen. Bij gebruikers van 35 tot 49 jaar verdubbelde de kans op dementie, terwijl de kans op MCI ongeveer verdrievoudigde. In de groep 50 tot 64 jaar werd een vergelijkbare toename gezien. Alleen bij 18- tot 34-jarigen was er geen statistisch verhoogd risico. De onderzoekers roepen daarom op tot scherpere monitoring van volwassen gebruikers van gabapentine, juist omdat effecten ook op jongere leeftijd zichtbaar leken.
Hoe meer recepten, hoe groter het risico
Zoals bij elk medicijn zijn er bekende bijwerkingen, waaronder duizeligheid, ongewone vermoeidheid, vochtophoping met zwelling en een droge mond. Eerder onderzoek koppelde het middel ook aan mogelijke ademhalingsproblemen. In deze studie kwam een duidelijk patroon naar voren: naarmate iemand vaker gabapentine kreeg, namen de cognitieve risico’s toe. Bij twaalf of meer recepten was er 40% meer kans op dementie en 65% meer kans op MCI. Deze verbanden bleven bestaan nadat was gecorrigeerd voor andere aandoeningen, demografie en gelijktijdig gebruik van andere medicijnen.
Zegt dit dat gabapentine dementie veroorzaakt?
Dat kun je met deze data niet stellig zeggen. Het gaat om observationeel onderzoek: dat toont een stevig verband, maar geen directe oorzaak-gevolgrelatie. Ook waren exacte doseringen en duur van gebruik niet tot in detail te achterhalen. Wel is de dataset groot en sluit de uitkomst aan bij groeiende zorgen over cognitieve bijwerkingen van dit middel. Kortom: het is een belangrijk signaal, al is aanvullend onderzoek nodig om mechanisme en causaliteit te verduidelijken.
Waarom gabapentine zo wijdverbreid is geraakt
Gabapentine bestaat sinds begin jaren ’90 en werd eerst ingezet tegen epilepsie. Later is het breed voorgeschreven bij chronische pijn, zenuwpijn, pijn na gordelroos en het rusteloze-benensyndroom. Belangrijk argument: het werd gezien als veiliger dan opioïden. Bij rugpijn gebeurt voorschrijven vaak langdurig. Veel patiënten hebben bovendien minder bewegingsvrijheid, wat op zichzelf al een risicofactor is voor cognitieve achteruitgang. In dit onderzoek zijn gabapentinegebruikers echter vergeleken met patiënten met vergelijkbare klachten, wat aangeeft dat beperkte mobiliteit het verband niet volledig verklaart.
Wat kun je doen als je het slikt
Schrik niet, maar wees wel alert. Gebruik jij of iemand in je omgeving gabapentine voor rugpijn, bespreek dan met je arts de mogelijke risico’s en denk mee over opties. Plan zo nodig periodieke cognitieve checks en voorkom onnodig langdurig gebruik. Gabapentine geldt nog steeds als veiliger dan sommige andere pijnstillers, maar bewust kiezen blijft belangrijk. De kern uit dit onderzoek: er is een aantoonbaar verband tussen het voorschrijven van gabapentine en het optreden van dementie of cognitieve stoornissen binnen tien jaar. Gezien het wijdverbreide gebruik is dat iets om serieus te nemen en samen met je zorgverlener op te volgen.
