De laatste jaren hoor je steeds vaker gemor van teleurgestelde kiezers. Een flink deel van de D66-achterban vindt dat de partij beloften niet waarmaakt en in de praktijk vooral VVD-lijnen volgt. Tegelijkertijd zeggen sommige VVD-stemmers juist dat hun partij te veel opschuift richting het progressieve verhaal van D66.
Critici zien hierin een aanwijzing dat de afstand tussen de twee partijen kleiner is dan vaak wordt gedacht. Sommigen gaan zelfs zo ver om te zeggen dat D66 en de VVD in de kern dezelfde politieke richting kiezen. Waar komt dat beeld vandaan?
Samen in dezelfde Europese fractie
Een veelgehoord argument is dat D66 en de VVD allebei onderdeel zijn van Renew Europe, een fractie in het Europees Parlement. Daarin bundelen liberale en pro-Europese partijen uit verschillende EU-landen de krachten, met focus op samenwerking, open markten en verdere Europese integratie.
Volgens critici dwingt dat gezamenlijke lidmaatschap partijen om mee te bewegen met dezelfde Europese koers. Grote lijnen over economie, marktwerking, EU-samenwerking en regelgeving zouden binnen zo’n fractie grotendeels gezamenlijk worden uitgestippeld. Daardoor lijken nationale accentverschillen in de praktijk kleiner.
Met die redenering maakt het voor kiezers uiteindelijk weinig uit op welke van de twee ze hun stem uitbrengen, omdat de beleidsrichting grotendeels vergelijkbaar blijft.
Gedeelde lijnen in beleid en richting
Critici wijzen ook op inhoudelijke overlap tussen D66 en de VVD. Beide worden vaak gezien als pro-Europees, economisch liberaal en gericht op internationale samenwerking. Ze steunen geregeld vergelijkbare voorstellen rond Europese integratie, handelsrelaties en de positie van Nederland binnen de EU.
In die lezing draait het bij beide partijen vooral om:
- Meer Europese samenwerking en verdieping van integratie
- Een open economie met veel internationale handel
- Marktmechanismen inzetten om maatschappelijke problemen aan te pakken
- Een sterk internationale blik voor Nederland
Wie vindt dat de partijen sterk op elkaar lijken, ziet dit als bewijs dat de verschillen vooral zitten in toon en presentatie, niet in de kern van het beleid.
Maar er zijn volgens anderen wel degelijk verschillen
Tegenstanders van die visie benadrukken dat partijen binnen dezelfde Europese fractie nog steeds eigen accenten en prioriteiten houden. Zij wijzen juist op duidelijke verschillen tussen D66 en de VVD, bijvoorbeeld in klimaatambitie, onderwijs, sociale zekerheid en de rol van de overheid.
Waar de VVD doorgaans inzet op economische vrijheid en een kleinere overheid, zet D66 sterker in op onderwijs, bestuurlijke vernieuwing en progressiever sociaal beleid. Volgens deze groep kiezers en analisten zijn de partijen dus bepaald niet één pot nat.
Discussie die onder kiezers blijft spelen
De vraag hoeveel speelruimte partijen nog hebben om zich te onderscheiden, speelt breder in de Nederlandse politiek—zeker als ze Europees samenwerken en vaak samen regeren.
Voor sommige kiezers bevestigt die samenwerking het idee dat de partijen in de praktijk dicht bij elkaar staan. Anderen zien juist dat de ideologische verschillen duidelijk blijven.
Hoe groot de afstand tussen D66 en de VVD echt is, blijft uiteindelijk een kwestie van interpretatie—en van hoe je als kiezer hun beleid ervaart.
