Lang voordat tablets, smartphones en games het dagelijkse tijdverdrijf waren, pakten kinderen en volwassenen er graag iets eenvoudigs bij om mee te knutselen. Een van die bezigheden was punniken. Met wat wol en een klein hulpmiddeltje maakte je in no-time lange, gebreide koorden die je weer kon gebruiken voor allerlei leuke creaties.
Voor velen roept punniken warme herinneringen op aan knutseluurtjes, handwerken op school of gezellige momenten aan de keukentafel.
Wat houdt punniken in?
Punniken is een eenvoudige handwerkmethode waarbij je met wol of garen een rond, gebreid koord maakt. Je slaat de draad steeds om kleine pinnetjes en tilt de steken over elkaar heen, waardoor er stap voor stap een koord ontstaat.
Het werk groeit via de onderkant van het punnikgereedschap naar beneden. Hoe langer je doorgaat, hoe langer je koord wordt.
Het klassieke houten punnikpoppetje
Het bekendste hulpmiddel om te punniken is het houten punnikpoppetje. Dat is een klein houten figuurtje of een cilinder met bovenop meestal vier metalen haakjes of pinnetjes.
De wol gaat via het gat in het midden naar beneden. Daarna leg je de draad telkens om de pinnetjes. Met een haakje of naald til je de lussen over elkaar heen en zo ontstaat het punnikwerk.
Veel mensen leerden dit op school of kregen het mee van ouders of grootouders.
Andere spullen om mee te punniken
Niet iedereen had zo’n punnikpoppetje in huis. Daarom werd er vroeger net zo goed met andere huis-tuin-en-keukenspullen gepunnikt. Mensen waren creatief en maakten hun eigen tools.
Je kon bijvoorbeeld punniken met:
een garenklosje met vier spijkertjes erin getikt
een lege houten draadklos uit de naaidoos
een kurk met spelden erin geprikt
zelf getimmerde punnikplankjes
Met vier kleine spijkertjes of pinnetjes in een klosje werkte het in feite precies zoals met een punnikpoppetje.
Wat kun je maken met punnikwerk?
De lange koorden van wol kwamen van pas bij allerlei creatieve projecten. Kinderen maakten bijvoorbeeld:
onderzettertjes
hangertjes voor sleutels
spulletjes voor poppen
mini-kleedjes
letters of vormpjes die op karton geplakt werden
Soms legde je de koorden in een patroon en naaide je ze vast, zodat je leuke versieringen kreeg.
Pure nostalgie
Punniken is een simpele, gezellige bezigheid waar je bijna niets voor nodig hebt. Met wat wol en een klein hulpmiddel kun je al snel iets leuks maken.
Hoewel het nu minder vaak gebeurt, blijft punniken voor veel mensen een dierbare herinnering aan vroeger handwerk, toen creativiteit en een beetje geduld de hoofdrol speelden.
