Door inflatie blijven boetes oplopen
Justitieminister David van Weel (VVD) ziet geen ruimte om verkeersboetes tijdelijk stil te zetten. Volgens hem is het logisch dat de tarieven meestijgen met de inflatie; anders verliest zo’n maatregel zijn effect. Bovendien is de opbrengst al ingeboekt bij zijn ministerie. Schrap je die indexatie, dan mis je jaarlijks ongeveer 30 miljoen euro. Dat gat moet dan elders worden gedicht — en daar wringt het.
In Nederland worden boetes automatisch aangepast aan de prijsstijgingen. Het idee: als alles duurder wordt, moet de prikkel van een boete ook op peil blijven. Ministeries rekenen die hogere bedragen door in hun begroting. Laat je de indexatie achterwege, dan vallen de inkomsten lager uit en ontstaat meteen een tekort.
Begroting raakt in de knel
Van Weel benadrukt dat zo’n tekort niet 1-2-3 is op te vangen. Die 30 miljoen is al vergeven binnen de strafrechtketen. Valt dat weg, dan kom je uit bij bezuinigingen die de inzet van politie of de Mobiele Eenheid raken. Dat vindt hij onwenselijk, zeker nu de druk op handhaving en openbare orde hoog is.
Verkeersboetes vs. misdrijven: verhoudingen uit het lood
Tegelijk geeft de minister toe dat de verhoudingen scheef zijn gaan staan. Sommige verkeersboetes zijn harder opgehoogd dan sancties voor zwaardere feiten, zoals mishandeling. Dat komt niet door de jaarlijkse inflatiecorrectie, zegt hij, maar door extra verhogingen die eerdere kabinetten erbovenop hebben gelegd. Zo is de balans zoekgeraakt.
Disbalans herstellen vraagt tijd
Die scheefgroei rechtzetten kan niet met een vingerknip. Er moet worden bekeken wat juridisch kan, wat het kost en hoe uitvoerders als het CJIB en het OM het georganiseerd krijgen. Ook telt mee wat er al in de rijksbegroting is vastgelegd. Kortom: eerst de effecten scherp krijgen, dan pas besluiten.
Hoe een boete kan ontsporen
Betaal je een verkeersboete niet meteen, dan loopt het snel op. Na het missen van de eerste termijn volgen herinneringen, aanmaningen en incassokosten. Komt er een deurwaarder bij, dan stapelen de kosten verder. Zo kan een boete van een paar tientjes uitgroeien tot honderden of zelfs duizenden euro’s. Voor mensen met geldzorgen is dat vaak het begin van een nare spiraal: rekeningen blijven liggen, de druk neemt toe en schulden groeien.
OM en CJIB: liever lager en beter betaalbaar
Opvallend genoeg pleiten het Openbaar Ministerie en het CJIB al langer voor gematigde tarieven en behoedzame verhogingen. Hun punt: als bedragen realistischer zijn, betalen mensen sneller en hoef je minder vaak dure incassotrajecten te starten. Dat houdt de handhaving geloofwaardig en voorkomt dat een kleine verkeersovertreding eindigt in problematische schulden.
Schipperen tussen veiligheid, eerlijkheid en budget
Boetes zijn bedoeld om gedrag te sturen en de weg veiliger te maken. Daarvoor werken hogere bedragen soms prima, bijvoorbeeld tegen te hard rijden. Maar draagkracht telt ook mee: wat voor de één een tik op de vingers is, is voor de ander een financiële mokerslag. Tegelijk tellen de boete-inkomsten mee in de Justitiebegroting, dus elke aanpassing heeft meteen gevolgen voor de kas.
Zo kun je de scheefgroei keren
Beleidsmatig liggen er meerdere sporen open. Je kunt stoppen met extra verhogingen bovenop inflatie, zodat de scheefgroei niet verder toeneemt. Je kunt het hele boetestelsel doorlichten en de verhoudingen tussen verkeersboetes en strafrechtelijke boetes herijken. Verder zou je verhogingen en incassokosten bij te laat betalen kunnen maximeren, ruimere en laagdrempelige betalingsregelingen invoeren en veel duidelijker communiceren over termijnen en opties om problemen te voorkomen.
Wat je als weggebruiker merkt
Voor jou betekent dit voorlopig dat verkeersboetes blijven meebewegen met de inflatie. Bij hoge inflatie gaat het sneller, bij lage inflatie valt het mee. Krijg je een boete? Betaal op tijd of vraag direct een betalingsregeling aan als het krap zit. Het CJIB biedt mogelijkheden om gespreid te betalen, al gelden er voorwaarden. Wacht niet af, want dan lopen de kosten juist op.
Waarom dit onderwerp nu speelt
Door de inflatie van de afgelopen jaren zijn allerlei bedragen gestegen, inclusief boetes. Tegelijk staan veel huishoudens financieel onder druk. Daardoor klinkt de roep om meer maatwerk en gematigd beleid luider, ook bij uitvoerders zoals het OM en het CJIB. De minister zit klem tussen begrotingsrealiteit en rechtvaardigheid: laat hij indexatie los, dan is er direct een tekort; houdt hij vast, dan groeit de onvrede over de verhoudingen.
Wat er waarschijnlijk gaat gebeuren
Eerst volgt waarschijnlijk onderzoek naar wat juridisch, financieel en uitvoerbaar haalbaar is. De Tweede Kamer praat hier bij de begroting verder over. Tot die tijd blijft de indexatie van kracht. Regel je betaling dus strak of maak meteen afspraken over termijnen. Kom je er niet uit, neem dan snel contact op met je gemeente voor schuldhulp.
In het kort
Voor nu stijgen verkeersboetes met de inflatie om een begrotingsgat van zo’n 30 miljoen euro te voorkomen. Van Weel ziet dat de verhouding met boetes voor zwaardere vergrijpen scheef is en wil dat herstellen, maar een concreet plan komt later. OM en CJIB waarschuwen dat hoge boetes en oplopende verhogingen kunnen uitmonden in problematische schulden. De uitdaging is een werkbare mix te vinden van verkeersveiligheid, eerlijkheid en een sluitende begroting.
