In steeds meer huishoudens in Nederland is plaats voor statushouders die nog geen eigen woning hebben. Omdat het in de asielzoekerscentra structureel druk blijft, wordt er gekeken naar andere manieren om mensen met een verblijfsvergunning kortdurend te huisvesten. Een opvallende optie wint snel aan populariteit: statushouders een tijd laten meedraaien bij Nederlandse gezinnen.
Met een speciale logeerregeling kunnen statushouders zo’n drie maanden terecht bij een gastgezin. Af en toe loopt dat wat uit, en soms is het juist sneller klaar.
Sinds kort staat daar ook een financiële bijdrage tegenover. In een proefperiode kunnen gastgezinnen een onkostenvergoeding krijgen tussen de 150 en 220 euro per maand.
Steeds meer Nederlanders doen mee. Maar waarom is zo’n regeling eigenlijk nodig? En wat betekent het voor je dagelijkse leven als je tijdelijk iemand met een verblijfsvergunning in huis haalt?
Steeds meer Nederlanders openen hun huis
De organisatie Takecarebnb koppelt Nederlandse gastgezinnen aan statushouders die voor korte tijd een plek zoeken.
Dat gebeurt via een zogeheten logeerregeling.
Statushouders zijn mensen die na hun asielprocedure toestemming hebben gekregen om in Nederland te blijven. Ze mogen hier wonen, maar hebben vaak nog geen eigen huis.
Meestal blijven ze in een azc totdat er passende woonruimte vrijkomt.
Door het krappe woningaanbod duurt dat geregeld langer dan je zou willen.
Via Takecarebnb kunnen statushouders daarom tijdelijk bij mensen thuis terecht.
Zo maken ze alvast kennis met het gewone leven buiten het azc.
Voor opvanglocaties levert het ondertussen tijdelijk extra ruimte op.
Dit jaar al 444 koppelingen
De interesse in de logeerregeling neemt toe.
Uit de aangeleverde cijfers blijkt dat Takecarebnb dit jaar al 444 matches heeft gemaakt tussen gastgezinnen en statushouders.
Dat is een toename van 18 procent vergeleken met dezelfde periode vorig jaar.
Het gaat dus om honderden huishoudens die bereid zijn iemand met een verblijfsvergunning tijdelijk onderdak te geven.
Niet iedereen die zich meldt, wordt automatisch gastgezin. De organisatie kijkt naar een match waarbij verwachtingen en thuissituatie goed op elkaar aansluiten.
Iemand een paar maanden in huis nemen, beïnvloedt je dagelijks ritme nu eenmaal.
Tot 220 euro per maand voor gastgezinnen
Nieuw is dat er een onkostenvergoeding is ingevoerd.
Sinds mei loopt er een pilot waarin gastgezinnen tussen de 150 en 220 euro per maand kunnen krijgen.
Eerder bestond zo’n vergoeding niet.
Het geld is bedoeld als tegemoetkoming voor de extra kosten die het logeren met zich meebrengt.
Denk aan water, stroom en andere alledaagse huishoudkosten.
Het is dus geen salaris en ook geen normale vergoeding voor kamerverhuur.
Het bedrag kan per gastgezin verschillen.
Zo moet het voor meer mensen haalbaar worden om tijdelijk iemand op te vangen, zonder alle extra kosten zelf te dragen.
Waarom verblijven statushouders zo lang in een azc?
De grootste boosdoener is het woningtekort in Nederland.
Wie een verblijfsvergunning heeft, mag het azc uit zodra er passende huisvesting is.
Maar gemeenten hebben moeite om genoeg woningen te regelen.
Daardoor blijven mensen die hun procedure al achter de rug hebben soms nog maanden in een azc.
Dat werkt als een domino-effect.
Als statushouders blijven omdat er geen woning is, komen er minder plekken vrij voor nieuwe asielzoekers.
Zo loopt de druk op de bestaande opvang verder op.
De logeerregeling vangt een stukje van die druk tijdelijk op.
Tekort loopt mogelijk in de duizenden
Volgens de huidige prognoses blijft de situatie in de asielopvang zorgelijk.
Blijft er niets veranderen, dan kan het tekort aan opvangplekken oplopen tot zo’n 3.600 in januari en zelfs 7.600 in april.
Dat zijn flinke aantallen.
Dat betekent dat de opvangcapaciteit mogelijk niet toereikend is voor iedereen die een plek nodig heeft.
Als statushouders tijdelijk bij gastgezinnen verblijven, komen azc-plekken sneller vrij.
Wel goed om te benadrukken: hiermee los je het woningtekort niet op.
Na de logeerperiode is er nog altijd een structurele woonplek nodig.
De regeling geeft dus lucht, maar vervangt geen permanente huisvesting.
Hoe gaat het als je iemand in huis gehaald?
Via Takecarebnb kun je je als gastgezin aanmelden.
Daarna zoekt de organisatie een passende match met een statushouder.
Belangrijk is dat beide kanten duidelijk hebben wat ze van elkaar verwachten.
Een logeerperiode duurt meestal zo’n drie maanden.
In die tijd woont de statushouder tijdelijk bij het gastgezin.
Voor jou als gastheer of -vrouw betekent het dat je je huis deelt, bijvoorbeeld keuken, badkamer en andere ruimtes.
Voor de statushouder is het vaak een eerste kennismaking met het alledaagse leven in een Nederlandse wijk.
Het helpt bovendien bij het oefenen van de taal en het opbouwen van een netwerk.
Niet elke logeerperiode verloopt vlekkeloos
Volgens de organisatie gaat het meestal goed, maar soms wordt een verblijf toch eerder stopgezet.
Afgelopen jaar gebeurde dat elf keer.
De redenen liepen uiteen.
Soms was er simpelweg te weinig klik tussen gastgezin en statushouder.
In andere gevallen veranderde de thuissituatie, waardoor logeren niet langer haalbaar was.
Dat laat zien dat tijdelijke opvang in een privéwoning niet voor iedereen werkt.
Een huis delen vraagt om wederzijds begrip, heldere afspraken en genoeg privéruimte.
Een goede kennismaking vooraf is daarom essentieel.
Waarom doen Nederlanders mee?
Volgens Takecarebnb komen nieuwe gastgezinnen vaak bij hen terecht omdat ze zelf actief zoeken naar manieren om vluchtelingen te helpen.
Een veelgetypte Google-zoekopdracht is bijvoorbeeld: hoe kan ik vluchtelingen helpen?
Voor sommigen is geld geven niet genoeg; ze willen graag iets tastbaars doen.
Met een logeerkamer kunnen ze direct iemand zonder eigen woning vooruithelpen.
Daarnaast biedt het onderlinge contact de kans om elkaar beter te leren kennen.
Tegelijk blijft het een persoonlijke keuze.
Niet iedereen heeft de ruimte, tijd of thuissituatie om iemand maandenlang in huis te nemen.
Is dit dé oplossing voor de opvangcrisis?
De toenemende belangstelling laat zien dat veel Nederlanders bereid zijn een stukje van de opvangproblematiek thuis op te vangen.
Toch blijft de vraag hoeveel dit op landelijk niveau uitmaakt.
Met honderden matches per jaar biedt Takecarebnb voor individuele statushouders een waardevolle, tijdelijke oplossing.
Maar als het tekort in de duizenden loopt, zijn er óók andere maatregelen nodig.
Het grootste struikelblok is en blijft de doorstroom naar reguliere woningen.
Zolang dat niet is opgelost, zal de druk op de asielopvang niet volledig verdwijnen.
Discussie: wie draagt de verantwoordelijkheid?
De regeling werpt ook een bredere vraag op: in hoeverre moeten burgers zelf helpen bij het oplossen van de opvangproblemen?
Voorstanders vinden het mooi dat mensen vrijwillig hun huis openstellen en zo statushouders ondersteunen.
Zij zien de regeling als een praktische manier om de druk op azc’s te verlagen en nieuwkomers sneller mee te laten doen in de samenleving.
Anderen vinden dat opvang en huisvesting primair een overheidstaak zijn.
Structurele problemen zoals het woningtekort zouden volgens hen niet afhankelijk moeten zijn van de bereidheid van particulieren om iemand op te vangen.
Ook heeft lang niet elk gezin een extra slaapkamer.
De logeerregeling biedt dus kansen, maar zet tegelijk de discussie op scherp over de rol van burgers en overheid.
Meer animo, ondanks de hobbels
Ondanks de praktische hobbels ziet Takecarebnb de belangstelling groeien.
Het aantal matches steeg met 18 procent en dit jaar zijn al 444 statushouders aan een gastgezin gekoppeld.
De nieuwe onkostenvergoeding van 150 tot 220 euro per maand haalt daarbij mogelijk een extra drempel weg.
Voor statushouders betekent logeren bij een gastgezin dat ze het azc even kunnen verlaten.
Voor opvanglocaties levert het tijdelijk extra ruimte op.
Uiteindelijk blijft de vraag hoe Nederland genoeg permanente woningen kan vrijmaken.
De logeerregeling maakt voor honderden mensen verschil, maar het grote woningtekort los je er niet mee op.
Wat vind jij? Zou jij een statushouder zo’n drie maanden in huis nemen voor een onkostenvergoeding tot 220 euro per maand? Of hoort de overheid dit op een andere manier te regelen?
