Miljonairsbelasting of ambtenarenleger? in 5 jaar 84.000 ambtenaren erbij, prijskaartje: 7,5 miljard per jaar

Over één miljard euro extra belasting op vermogen is in Den Haag niet zonder slag of stoot bediscussieerd. Wie draait op voor de rekening? Waar komt het geld vandaan? En wat houd je als werkende uiteindelijk over? Logische vragen. Maar leg naast dat miljard eens een andere nota. Tussen 2020 en 2025 groeide het personeelsbestand in het Nederlandse openbaar bestuur met ongeveer 84.000 medewerkers. Tegen de gemiddelde loonkosten van 2025 kost die uitbreiding naar schatting €7,5 miljard per jaar. Wat mag je daar als belastingbetaler aan betere dienstverlening voor terugzien?

Het grootste aandeel belandde bij de gemeenten

De hardste groei zat bij de gemeenten. In 2020 stonden daar zo’n 159.300 mensen op de loonlijst. Vijf jaar later waren dat er 199.200, bijna 40.000 meer. Bij het Rijk kwamen er nog 35.200 medewerkers bij. Tel je ook de provincies, waterschappen en samenwerkingsverbanden mee, dan liep het totaal op van 365.400 naar 449.400 mensen. Dat is 23 procent groei in vijf jaar.Wat betekent dat in euro’s? Neem de gemeenten. Gecorrigeerd voor deeltijd groeide de formatie daar met 39.015 fte. Met gemiddelde jaarlijkse loonkosten per fte van circa €84.700 in 2025 komt de extra gemeentelijke bezetting uit op €3,31 miljard per jaar. Dezelfde rekensom voor het Rijk levert €3,32 miljard op.Inclusief provincies en waterschappen staat de teller op €7,12 miljard. Voor de bijna 4.000 extra fte bij samenwerkingsverbanden ontbreekt een aparte loonsom in de tabel van het ministerie. Reken je daar met het gemeentelijke gemiddelde, dan kom je in totaal op €7,46 miljard per jaar. Dit is een inschatting van de bruto loonkosten van de extra mensen. Waar een ambtenaar werk van een ingehuurde kracht overnam, kan de overheid elders juist hebben bespaard.

Bij de ‘miljonairsbelasting’ staat €404 miljoen nog open

En dan dat miljard waar D66, CDA, PRO en Volt elkaar op hebben gevonden. De Tweede Kamer stemde op 12 november in met het Belastingplan. Het pakket moet op termijn jaarlijks €1 miljard opleveren via maatregelen rond vermogen. De nieuwe box‑3‑tarieven zijn volgens de raming goed voor €218 miljoen daarvan. Voor €404 miljoen krijgt de staatssecretaris een invulopdracht: hoe die opbrengst precies binnenkomt, moet nog worden uitgewerkt.De indieners willen met het pakket de belasting op inkomen in box 1 structureel met €879 miljoen verlagen. Voor wie daardoor netto meer overhoudt, is die verschuiving zeker zinvol. Maar als antwoord op een steeds uitdijendere overheid heeft de miljonairsbelasting nul zin. Je verschuift alleen wie de rekening betaalt. Je schaft geen formulier af, schrapt geen dubbel uitgevoerde controle en neemt geen besluit over hoeveel personeel een overheidsdienst echt nodig heeft.

Laat zien wat je er als belastingbetaler voor terugkrijgt

Als je een vergunning aanvraagt, heb je weinig aan de mededeling dat de gemeente extra mensen heeft aangenomen. Je wilt weten wanneer je kunt beginnen met verbouwen. Maak je bezwaar tegen een besluit, dan wil je weten hoe lang het duurt voordat iemand je dossier oppakt. En als tien extra medewerkers een achterstand wegwerken die anders nog jaren was blijven liggen, heeft die gemeente een sterk verhaal. Vertel dat verhaal dan ook, mét de wachttijd vóór en na de uitbreiding.Dat is de vraag die thuishoort in het belastingdebat. Als partijen tot achter de komma kunnen opschrijven wat een nieuwe heffing moet opleveren, waarom zou je als burger dan genoegen nemen met alleen een personeelscijfer bij de uitgaven? Zet bij de volgende begroting naast elke grote personeelsuitbreiding hoeveel aanvragen sneller zijn afgehandeld, welke achterstand is ingelopen of hoeveel externe inhuur is bespaard. Dan kan de belastingbetaler zelf beoordelen of die miljarden goed zijn besteed.Bronvermelding: Cijfers overheidspersoneel, loonsommen en inhuur externen en overzicht stemming Belastingplan 2027 met budgettabel.