In Europa hangt de spanning tussen Rusland en het Westen al een tijd in de lucht. Nederland pompt miljarden in Defensie en kijkt vooruit naar een toekomst waarin mogelijk meer militairen nodig zijn. Jongeren worden daarbij steeds nadrukkelijker betrokken bij plannen om de krijgsmacht te laten groeien.
Maar wat als die jongeren daar totaal geen zin in hebben?
De denkbeeldige 18-jarige Arno zet het scherp neer: ‘Waarom zou ik vechten voor een land dat mij geen toekomst gunt?’
Die uitspraak raakt de kern van een debat dat verder gaat dan oorlog en veiligheid. Wat mag een land eigenlijk verwachten van z’n jongeren als juist zij moeite hebben om op eigen benen te staan?
Wel vechten voor Nederland terwijl je geen huis kunt betalen?
Voor veel jongeren voelt een eigen plek tegenwoordig onbereikbaar.
Koopprijzen zijn torenhoog, betaalbare huur is schaars en om te kopen heb je vaak een stevig salaris nodig.
CBS-cijfers laten zien dat steeds meer jongvolwassenen bij hun ouders blijven wonen, niet omdat ze dat zo graag willen, maar omdat er simpelweg geen passende woning is.
Precies daar, zegt Arno, knelt het.
Je moet studeren, werken, belasting aftikken en meedraaien in de maatschappij.
Maar zodra je iets voor jezelf wilt opbouwen, stuit je op muren.
En dan komt er óók nog het idee bij dat jongeren in extreme situaties mogelijk verplicht bij Defensie moeten dienen.
Hoe fair is het om jonge mensen om grote offers te vragen als hun eigen vooruitzicht zo beperkt voelt?
De spanningen met Rusland voeden de onzekerheid
Sinds Rusland Oekraïne binnenviel, staat de Europese veiligheid op z’n kop.
NAVO-landen steken extra geld in hun krijgsmacht en bereiden zich voor op mogelijke dreigingen.
Nederland wil meer militairen en reservisten werven.
Daarom werkt Defensie aan een nieuw systeem zodat jongeren laagdrempelig kunnen proeven aan opleidingen en functies.
Vrijwillig blijft het uitgangspunt.
Tegelijk onderzoekt het kabinet of er in een zware crisis een selectieve opkomstplicht kan komen.
Dat betekent niet dat jongeren nu ineens naar het front moeten; de opkomstplicht ligt sinds 1997 stil.
Toch levert het vooruitzicht op een mogelijke plicht lastige vragen op.
Waar is het gevoel van samenhorigheid gebleven?
Een andere laag in dit debat: hoe verbonden voelen Nederlanders zich nog met elkaar?
Als je grote offers moet brengen voor je land, wil je je daar wel mee verbonden voelen.
Volgens critici staat dat gevoel onder druk.
Over migratie, woningen, klimaat, koopkracht en politiek lopen de gemoederen vaak hoog op.
Op social media botsen kampen voortdurend.
Dat wringt: hoe bouw je aan nationale saamhorigheid als mensen elkaar in het dagelijks leven steeds minder lijken te snappen?
Tegelijk zijn er genoeg Nederlanders die zich wél verbonden voelen met hun buurt en klaarstaan voor anderen.
Of die saamhorigheid echt is gedaald, hangt af van welk onderzoek en welke groep je bekijkt.
De vraag hoe je jongeren betrokken houdt, blijft dus net zo relevant.
Jongeren schuiven steeds meer keuzes vooruit
Een huis kopen is lastig. Een betaalbare huur vinden al net zo.
Daardoor blijven sommigen langer thuis; anderen wachten met samenwonen of een gezin.
Financiële zekerheid is ook lang niet voor iedereen vanzelfsprekend.
Voor wie hiermee worstelt, kan een oproep om zich voor nationale veiligheid in te zetten gemengde gevoelens geven.
Je kunt het belang van veiligheid zien en toch vinden dat de overheid meer moet doen voor je toekomst.
Die twee dingen kunnen prima naast elkaar bestaan.
Maar wie beschermt Nederland als niemand wil?
Er zit ook een andere kant aan.
Veiligheid in Nederland is niet vanzelfsprekend.
Zonder militairen, reservisten en andere mensen die willen beschermen, is die veiligheid lastig te waarborgen.
Defensie beschermt niet alleen de staat, maar ook de bevolking, de rechtsstaat en de vrijheden die je elke dag gebruikt.
Daar profiteren jongeren óók van.
Voor wie bewust voor een militaire loopbaan kiest, kan dienen juist een manier zijn om verantwoordelijkheid te pakken en iets terug te doen.
Dus gaat het niet alleen om wat Nederland jongeren biedt, maar ook om welke verantwoordelijkheid je zelf voelt voor de veiligheid van je land.
Deze discussie gaat over meer dan alleen het leger
Arno’s fictieve uitspraak raakt een bredere kwestie.
Hoe ziet die wederzijdse verantwoordelijkheid tussen land en inwoners eruit?
Mag de overheid van jongeren vragen in een noodsituatie hun eigen veiligheid op het spel te zetten?
En wat moet diezelfde overheid dan doen om te zorgen dat jongeren betaalbare woningen, goed onderwijs en kansen op zelfstandigheid krijgen?
Op zulke vragen zullen Nederlanders verschillend antwoorden.
Voor sommigen gaat landsverdediging altijd voor. Voor anderen begint betrokkenheid pas als ze het idee hebben dat er ook een toekomst voor henzelf is.
Een vraag die Nederland niet kan wegduwen
De komende jaren zal er waarschijnlijk vaker worden gepraat over defensie, paraatheid en de rol van jongeren.
Maar daarbij horen óók onderwerpen als woningnood, bestaanszekerheid en vertrouwen in de samenleving.
Nationale veiligheid draait tenslotte niet alleen om tanks, vliegtuigen en militairen.
Het gaat net zo goed over de samenleving die je daarmee wilt beschermen.
En precies daar zit de vraag die Arno’s verhaal oproept:
Als Nederland ooit veel vraagt van zijn jongeren, wat mogen zij dan op hun beurt van Nederland terugverwachten?
