Hans is 82 en heeft zijn hele leven in Rotterdam gewoond. In zijn beleving veranderde Nederland van een land waar je elkaar op straat nog groette naar een samenleving waarin iedereen vooral met zijn eigen dingen bezig is.
En daar wordt hij niet bepaald blij van.
De verzonnen Rotterdammer verlangt naar hoe het vroeger was. Niet omdat toen alles rooskleurig was, maar omdat hij het idee heeft dat er iets wezenlijks is verdwenen.
‘Ik ben 82 en ik zal je wat zeggen: Nederland is er voor mijn gevoel niet gezelliger op geworden. Soms loop ik door m’n eigen stad en vraag ik me af of ik haar nog wel ken.’
Hans maakt zich zorgen over de grote veranderingen om hem heen: de politiek, immigratie, het woningtekort en hoe mensen tegenwoordig met elkaar omgaan.
Wat hem misschien nog wel het meest steekt: hij heeft het idee dat er nauwelijks nog naar mensen zoals hij geluisterd wordt.
‘Mijn Rotterdam voelt niet meer als het Rotterdam van toen’
Hans kwam ter wereld in een stad die na de oorlog weer helemaal moest worden opgebouwd.
Hij denkt terug aan een tijd waarin je, volgens hem, veel meer contact had met je buren.
Kinderen speelden buiten, je maakte een praatje met de mensen in de straat en je wist wie er naast je woonde.
Nu ervaart hij dat totaal anders.
‘Als ik nu door sommige wijken loop, herken ik bijna niets meer. De winkels zijn anders, de mensen zijn anders en het straatbeeld is compleet veranderd.’
Volgens Hans heeft de grote instroom van nieuwe Rotterdammers in de afgelopen decennia zijn stad flink doen veranderen.
Hij vindt het lastig dat sommige buurten waar hij vroeger vaak kwam, bijna niet meer lijken op de plekken uit zijn jeugd.
‘Ik heb niks tegen iemand die ergens anders vandaan komt. Maar ik mag toch wel zeggen dat ik mijn oude Rotterdam mis?’
Rotterdam is altijd al een internationale havenstad geweest. Migratie heeft de stad economisch en cultureel mede gevormd. Toch voelt de snelheid waarmee zijn vertrouwde omgeving veranderde voor Hans als een verlies.
Voor hem draait het niet alleen om wie er wonen, maar vooral om het verdwijnen van herkenbare plekken, gewoontes en onderlinge contacten.
‘Vroeger kende je iedereen, nu ken je bijna niemand meer’
Wat Hans misschien nog het meest mist, is het gevoel van samen.
Hij herinnert zich dat buren zomaar bij elkaar binnenwipten voor koffie.
Was iemand ziek, dan stond er een pannetje eten klaar. Had een oudere buurvrouw hulp nodig, dan was er altijd wel iemand.
Volgens Hans is die vanzelfsprekendheid weggevallen.
‘Vroeger hoefde je niet eens om hulp te vragen. Mensen zagen het en schoten te hulp.’
Tegenwoordig ziet hij buren die elkaar amper spreken.
’s Ochtends naar het werk, ’s avonds de deur dicht—en klaar.
‘Je kunt tegenwoordig tien jaar naast iemand wonen zonder te weten hoe die heet. Dat vind ik toch wat.’
Hans weet dat er heus nog buurten zijn waar mensen naar elkaar omkijken.
Maar in zijn eigen omgeving mist hij het wij-gevoel dat hij van vroeger kent.
‘Iedereen zit vastgeplakt aan z’n telefoon’
Wat hem ook erg stoort, is het eindeloze gekijk op telefoons.
In de tram ziet hij volgens eigen ervaring bijna niemand nog met elkaar praten.
Jongeren turen naar hun scherm, volwassenen scrollen door social media en zelfs in restaurants lijkt het gezelschap soms bijzaak.
‘Vroeger maakte je een praatje bij de bushalte. Nu kijken mensen je raar aan als je wat zegt.’
Hij snapt dat telefoons handig zijn.
Maar hij vindt dat we er ook iets mee kwijtgeraakt zijn.
‘We kunnen met de hele wereld appen, maar een gesprek met de persoon naast je lijkt ineens moeilijk.’
Het gebrek aan echt contact vindt hij vooral pijnlijk.
Hij mist de spontane babbels, de grapjes op straat en het gevoel dat mensen tijd voor elkaar hadden.
‘De politiek is het contact met gewone mensen kwijt’
Ook over de politiek is Hans kritisch.
Volgens hem staan politici steeds verder af van het dagelijks leven van gewone Nederlanders.
Hij ziet ministers en Kamerleden praten over grote plannen, terwijl mensen zich druk maken om boodschappen, energie en zorg.
‘Ze discussiëren uren, maar weten ze nog wat een pak koffie kost?’
Hans heeft het idee dat ouderen te weinig gehoord worden.
Er gaat volgens hem te veel aandacht naar politieke ruzies en te weinig naar praktische oplossingen.
Voor hem zijn de vragen simpel.
Kun je je huur betalen? Is zorg bereikbaar? Kunnen jongeren nog een huis vinden? En voel je je veilig in je buurt?
‘Daar moet het over gaan. Niet over wie er weer mot heeft in Den Haag.’
‘Mijn kleinkinderen kunnen geen huis kopen’
De huizenmarkt houdt Hans ook bezig.
Hij werkte zijn hele leven en kon vroeger nog iets opbouwen.
Maar als hij naar veel jongeren kijkt, maakt hij zich zorgen.
‘Mijn generatie had het ook niet altijd makkelijk. Maar je kon tenminste ergens beginnen.’
Nu wachten jongeren soms jaren op een sociale huurwoning.
Een koopwoning is voor starters bijna onbereikbaar en particuliere huur is vaak peperduur.
Hans vraagt zich af hoe zijn kleinkinderen ooit dezelfde zekerheid krijgen als hij.
‘Ze knokken keihard en toch komen ze nergens aan de bak. Hoe moet dat straks?’
Hij vindt dat de overheid veel meer moet doen voor betaalbare woningen voor jonge Nederlanders.
‘Ouderen moeten tegenwoordig alles online regelen’
Ook de digitalisering levert Hans stress op.
Steeds meer banken, bedrijven en overheden verwachten dat je alles via internet regelt.
Een afspraak maken, formulieren invullen, rekeningen checken: het gaat vaak via een site of app.
Voor iemand die zonder computers is opgegroeid, is dat niet vanzelfsprekend.
‘Vroeger liep je ergens binnen en hielp iemand je. Nu moet je eerst een account, wachtwoord en code regelen.’
Wat hij vooral vervelend vindt: persoonlijk contact lijkt niet meer de norm.
‘Ik wil gewoon een mens spreken. Is dat echt te veel gevraagd?’
Hij snapt dat digitaal gemak biedt.
Maar volgens hem moet er altijd een alternatief blijven voor ouderen die niet handig zijn met computers en smartphones.
‘Alles wordt duurder en het lijkt niemand echt te deren’
Ook de stijgende kosten drukken zwaar.
Boodschappen, energie en andere vaste lasten slokken een steeds groter deel van het budget op.
Vooral mensen met een klein pensioen of weinig spaargeld voelen dat.
‘Je werkt je hele leven, betaalt je belasting en hoopt op een rustige oude dag.’
Hans vindt het moeilijk dat sommige ouderen zich zorgen moeten maken over uitgaven die ooit vanzelfsprekend leken.
Een kop koffie buiten de deur, een dagje weg, een cadeautje voor de kleinkinderen.
Geen grote luxe, juist de kleine dingen die het leven leuk maken.
‘Over elk onderwerp is er ruzie’
Hans ergert zich ook aan de toon van het debat.
Bijna elk onderwerp lijkt uit te monden in een harde discussie.
Of het nu gaat om politiek, immigratie, klimaat of tradities: mensen staan razendsnel lijnrecht tegenover elkaar.
‘Je kunt bijna niks meer zeggen of iemand is boos.’
Hij mist de tijd waarin je het volgens hem oneens kon zijn zonder meteen ruzie te krijgen.
Natuurlijk, vroeger waren er ook conflicten.
Maar door de eindeloze discussies op tv en sociale media voelt het alsof de tegenstellingen overal zijn.
‘We zijn allemaal Nederlanders. Kunnen we niet gewoon normaal met elkaar omgaan?’
‘Vroeger was niet alles beter, maar sommige dingen wél’
Hans weet heus dat zijn jeugd niet alleen rozengeur en maneschijn was.
Er was minder welvaart, de zorg stond minder ver en kansen waren ongelijk verdeeld.
Ook discriminatie en uitsluiting kwamen voor.
Toch vindt hij dat bepaalde dingen toen beter werkten.
Vooral het persoonlijke contact, de betrokkenheid bij de buurt en het idee dat je samen verantwoordelijk was.
‘Ik wil echt niet terug naar de tijd zonder moderne zorg en voorzieningen. Maar weer een beetje naar elkaar omkijken, dat zou toch prachtig zijn?’
‘Ik ben dankbaar dat ik in een ander Nederland ben opgegroeid’
Terugkijkend overheerst bij Hans dankbaarheid.
Hij bouwde een gezin op, werkte lang en beleefde veel mooie momenten in Rotterdam.
Tegelijk maakt hij zich zorgen over de toekomst van de volgende generaties.
Hij hoopt dat zijn kleinkinderen straks net zo prettig kunnen leven als hij.
Met een betaalbaar huis, een veilige buurt en mensen op wie je kunt rekenen.
‘Ik mis het Nederland waar je elkaar kende, elkaar hielp en gewoon een praatje kon maken zonder dat iedereen in een scherm verdween.’
Zijn verhaal raakt een vraag die bij veel Nederlanders kan spelen.
Is Nederland echt minder fijn geworden, of kijken we vooral met een warme bril terug naar een tijd waarin ons eigen leven simpeler leek?
Voor Hans staat één ding vast: hij zou graag zien dat saamhorigheid, betaalbaarheid en menselijk contact weer meer aandacht krijgen.
Wat vind jij? Was Nederland vroeger gezelliger en beter, of zijn we juist vooruitgegaan?
