De wereld stelt zich in op een bijzonder sterke El Niño. In delen van de Stille Oceaan is het water nu fors warmer dan gebruikelijk en op basis van de aangeleverde berichtgeving zou deze El Niño zelfs de meest intense zijn sinds de metingen in 1950 begonnen.
Het lijkt misschien iets dat zich ver weg van Nederland afspeelt. Toch kun je er hier uiteindelijk ook iets van merken. Niet zozeer omdat ons weer compleet op de schop gaat, maar bijvoorbeeld via de prijzen van voedsel en de wereldhandel.
Wat houdt El Niño precies in?
El Niño is een terugkerend natuurverschijnsel waarbij het zeewater aan het oppervlak in het tropische deel van de Stille Oceaan tijdelijk boven de normale temperatuur uitkomt.
Dat lijkt onschuldig, maar de Stille Oceaan is enorm. Zo’n temperatuursprong beïnvloedt luchtstromen, regenpatronen en temperaturen in een groot deel van de wereld.
Gemiddeld duikt El Niño elke twee tot zeven jaar op, afgewisseld door neutrale fases en La Niña, wanneer datzelfde oceaangebied juist relatief koel blijft.
Deze El Niño lijkt uitzonderlijk sterk te worden
Op basis van de aangeleverde informatie liggen de zeewatertemperaturen in het kerngebied nu al zo’n 3 graden boven het gemiddelde.
Bij een afwijking van 0,5 graden of meer spreek je al van El Niño. Overschrijdt de afwijking 2 graden, dan heet het een sterke episode.
Houdt deze trend aan, dan kan deze El Niño volgens de genoemde verwachtingen krachtiger uitpakken dan alle gevallen sinds 1950.
Het fenomeen zette in juni in en kan tot in het voorjaar van 2027 aanhouden.
Op sommige plekken droogte, elders juist heel veel regen
Een van de meest opvallende kenmerken van El Niño is hoe sterk de effecten per regio uiteenlopen.
Zo had Indonesië te maken met omvangrijke natuurbranden, en in Australië rekent men door de droogte op een verhoogd risico op bosbranden.
Tegelijkertijd kunnen landen als Peru en Ecuador juist flink meer neerslag verwachten, met een grotere kans op overstromingen als gevolg.
Ook in Afrika lopen de effecten uiteen: het zuiden kan uitdroging tegemoetzien, terwijl delen van Oost-Afrika juist beduidend natter kunnen worden.
De oceanen krijgen het ook zwaar
Het zijn niet alleen mensen die de impact voelen. Buitengewoon warm zeewater kan hittegolven in de oceaan verergeren.
Dat pakt slecht uit voor kwetsbare ecosystemen. Koraal kan verbleken en afsterven als het water te lang te warm blijft. Ook vissen en andere zeedieren raken in de knel door de plotselinge omwentelingen.
Problemen onder de zeespiegel werken bovendien door in de visserij en daarmee in de voedselvoorziening.
Wat je hier in Nederland kunt merken
Voor Nederland zijn de directe weersinvloeden van El Niño een stuk minder uitgesproken dan in de tropen.
Op basis van de aangeleverde informatie is er een kans op bijvoorbeeld een natter voorjaar, maar zulke verbanden garanderen niet hoe het weer hier daadwerkelijk uitpakt.
De indirecte effecten kunnen uiteindelijk zwaarder wegen.
Mislukken oogsten in grote landbouwregio’s door extreme droogte of juist hevige regen, dan krimpt het aanbod van sommige producten. Dat kan uiteindelijk doorwerken in de prijzen.
Boodschappen kunnen in prijs stijgen
Uit de aangeleverde berichtgeving blijkt dat onder meer de productie van suiker en palmolie in delen van Azië onder druk staat.
Bovendien kan extreem weer cruciale internationale vaarroutes hinderen. Droogte bij het Panamakanaal kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat minder schepen kunnen passeren.
Daalt de productie en wordt vervoer duurder of lastiger, dan merk je die effecten uiteindelijk ook in Europese winkels.
Dat wil niet zeggen dat El Niño vanzelf tot forse prijsstijgingen in Nederlandse supermarkten leidt. Er spelen veel meer factoren mee. Het is wél een manier waarop een natuurverschijnsel aan de andere kant van de wereld uiteindelijk je portemonnee kan raken.
Kans op nieuwe temperatuurrecords
El Niño zelf is geen gevolg van klimaatverandering; het is een natuurlijk terugkerend fenomeen.
Maar deze El Niño speelt zich af op een aarde die al flink is opgewarmd. Een krachtige El Niño kan daar tijdelijk nog circa 0,1 tot 0,2 graden bovenop doen, omdat warmte uit de oceaan de atmosfeer in stroomt.
Daarom zie je dat wereldwijde temperatuurrecords vaak samenvallen met, of kort volgen op, sterke El Niño’s.
Hoe ver deze El Niño uiteindelijk gaat, wordt in de komende maanden duidelijker.
Met uitzonderlijk warm oceaanwater als vertrekpunt volgen meteorologen en klimaatwetenschappers overal ter wereld met grote belangstelling wat er nu op til is.
