Als je naar de bezuinigingen uit het nieuwe regeerakkoord kijkt, lijken die vooral zwaar uit te pakken voor 55-plussers, zeggen experts. Vooral oudere werknemers en gepensioneerden voelen de gevolgen van aanpassingen in sociale regelingen en in de zorg. Critici vinden dat de lasten scheef verdeeld zijn over de verschillende generaties.
Volgens kenners komt dat deels doordat het aandeel ouderen in de bevolking groeit. Snijden in voorzieningen voor deze groep levert relatief veel financiële winst op. In de plannen zie je dat meerdere maatregelen zwaarder doorwerken voor oudere mensen dan voor jongere generaties.
De verhoging van de pensioenleeftijd treft vooral mensen die nog ver van hun pensioen af staan, maar andere ingrepen voel je als oudere werknemer direct. Zo hakt de kortere WW-duur erin bij 55-plussers, net als aanpassingen in regelingen voor arbeidsongeschiktheid. Ook het beperken van aftrekbare zorgkosten, een hoger eigen risico en besparingen in de zorg raken ouderen relatief hard.
Seniorenorganisaties maken zich zorgen over deze ontwikkeling. Volgens hen worden ouderen te vaak als kostenpost gezien en bovendien als één uniforme groep behandeld. Daardoor is er te weinig oog voor de onderlinge verschillen, bijvoorbeeld tussen mensen met alleen AOW, kwetsbare ouderen of mensen die afhankelijk zijn van zorg.
Daarnaast doen oudere werknemers relatief vaak een beroep op regelingen voor werkloosheid of arbeidsongeschiktheid. Als zij hun baan verliezen, is nieuw werk vinden lastiger en blijven zij gemiddeld langer zonder werk dan jongere collega’s. De kortere duur van de WW weegt daarom extra zwaar voor hen. Bovendien komt niet iedereen na afloop in aanmerking voor aanvullende steun, bijvoorbeeld als een partner wel inkomen heeft.
Maatregelen niet bewust op ouderen gericht
Tegelijkertijd benadrukken experts dat de regels niet speciaal zijn ontworpen om ouderen te benadelen. Ze gelden voor alle leeftijden, maar in de praktijk pakken ze verschillend uit. Vooral ouderen met een laag inkomen of een kwetsbare positie zullen de effecten het sterkst merken.
Ook speelt mee dat oudere werkzoekenden, ondanks personeelstekorten, moeilijker aan een nieuwe baan komen. Hardnekkige vooroordelen over oudere werknemers werken nog steeds door. Deskundigen benadrukken daarom dat betere begeleiding naar werk voor deze groep hard nodig is.
Gezondheidsverschillen vergroten de impact
Mensen met een lager inkomen of een lagere opleiding hebben gemiddeld vaker gezondheidsproblemen en minder gezonde levensjaren. Daardoor raken bezuinigingen in de zorg vooral ouderen die financieel weinig speelruimte hebben.
Volgens belangenorganisaties stapelen de maatregelen in de zorg zich op. Het gaat om hogere eigen bijdragen, minder ondersteuning via gemeentelijke voorzieningen, het schrappen van fiscale aftrek voor bepaalde zorgkosten en bezuinigingen op thuiszorg en ouderenzorg. Dat kan ook gevolgen hebben voor mantelzorgers die kosten maken om familie te ondersteunen.
Jongeren ondervinden het ook
Economen benadrukken dat de effecten niet uitsluitend bij ouderen liggen. Jongeren merken bijvoorbeeld de versobering van de werkloosheidsregeling: de uitkering duurt korter en de opbouw gaat trager, wat ook jonge werkenden kan raken.
Daarnaast kunnen zowel jongeren als ouderen met een forse inkomensdaling te maken krijgen bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, omdat uitkeringen over een kleiner deel van het inkomen worden berekend. Jongere huishoudens ervaren zo eveneens financiële druk, zeker als je net een huis hebt gekocht of een gezin onderhoudt.
Toch leeft bij seniorenorganisaties sterk het gevoel dat vooral oudere mensen hard worden geraakt, juist door de combinatie van meerdere ingrepen tegelijk. Zij vinden dat ouderen niet alleen als kostenpost moeten worden gezien, maar dat er ook waardering moet zijn voor hun bijdrage aan de samenleving.
