De drukte op het stroomnet gaat bepalen wat jij betaalt
Na je werk uitgebreid koken of juist de wasmachine aanzetten? Over een paar jaar kan dat meer kosten dan nu. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil dat de prijs die je voor het gebruik van het stroomnet betaalt mee beweegt met het tijdstip. Tijdens piekuren wordt het duurder, in daluren juist goedkoper. Later dit jaar legt de toezichthouder de nieuwe opzet van de nettarieven vast.
Wat gaat er veranderen aan de nettarieven?
Kort samengevat: de kosten voor het netbeheer (de nettarieven) worden afhankelijk van het moment waarop je stroom afneemt. Je betaalt straks dus niet alleen voor de hoeveelheid kWh, maar ook voor het tijdvak waarin je het net belast. Daarmee wil de ACM het overvolle net ontzien. Het idee is dat we apparaten vaker buiten de spits gebruiken. De eerste mogelijke invoering is in 2028; de precieze invulling volgt later.
Waarom is dit nodig?
Het elektriciteitsnet staat onder spanning door de snelle opmars van elektrische auto’s, warmtepompen en zonnepanelen. Netbeheerder TenneT trok recent opnieuw aan de bel: zonder ingrijpen kan er dit jaar nog tijdelijk een stop komen op nieuwe aansluitingen voor woningen en kleine bedrijven in Utrecht, Gelderland en Flevoland. Concreet: er is dan even geen ruimte voor extra capaciteit.
Piekdruk omlaag: van knijpen tot uitzetten
Om de druk in piekuren te verminderen, ziet TenneT stevige maatregelen als onvermijdelijk. Denk aan openbare laadpalen die tijdens drukte trager laden of zelfs tijdelijk uitgaan. Dat gebeurt lokaal al, maar volgens TenneT moet dit veel breder worden toegepast om het net door de spits te helpen.
Leveringszekerheid onder druk na 2030
Tot en met 2030 verwacht TenneT dat de stroomvoorziening in grote lijnen overeind blijft. Daarna wordt het spannender. Voor 2033 rekent de netbeheerder op gemiddeld 12,6 uur stroomtekort per jaar, ruim boven de norm van vier uur. In 2035 zou dat nog rond de 9,2 uur per jaar liggen. Beide waarden zijn dus hoger dan wat Nederland acceptabel vindt.
Wanneer merk je hier iets van?
Tijdsgebonden nettarieven voor huishoudens en kleine ondernemers zijn niet voor morgen. De ACM mikt op invoering vanaf 2028, als techniek en regels op orde zijn. Voor grootverbruikers die direct op TenneT’s hoogspanningsnet zitten bestaan dit soort prikkels al langer. Het lastige is om dit eerlijk en zorgvuldig te regelen voor miljoenen kleine aansluitingen.
Wat moeten netbeheerders en energieleveranciers regelen?
Netbeheerders en energiebedrijven puzzelen nu op de vertaling naar kleinverbruikers. Daarvoor is beter inzicht nodig in waar en wanneer het net volloopt. Pas dan kunnen echt flexibele contracten ontstaan, met tarieven die je prikkelen om buiten de piek te wassen, laden of koken. Hoe die contracten precies worden vormgegeven en wat je per tijdvak betaalt, wordt nog uitgewerkt.
Te laat om een mogelijke aansluitstop te voorkomen
De nieuwe tariefstructuur komt niet op tijd om een eventuele aansluitstop later dit jaar te voorkomen. Toch benadrukt de ACM dat slimmer gebruik van het netwerk cruciaal is. Alleen bijbouwen van kabels en stations is niet genoeg: vraag en aanbod moeten ook beter over de tijd worden gespreid.
Energietransitie piept door onzekerheid
In een recent rapport schrijft de ACM dat geopolitieke spanningen de energietransitie onder druk zetten. Ook de uitrol van warmtenetten loopt achter. Voor consumenten is het er intussen niet overzichtelijker op geworden. Nieuwe producten zoals dynamische contracten, terugleverkosten, het afbouwen van salderen en opties om energie te delen maken kiezen ingewikkelder, hoe nuttig die middelen op zichzelf ook zijn.
Gas blijft een grote rol spelen, maar de herkomst is veranderd
We gebruiken in Nederland nog steeds veel gas. Sinds de instroom van Russisch gas is weggevallen, komt het grootste deel van onze import binnen als vloeibaar aardgas (lng). Ongeveer driekwart daarvan komt via terminals uit de Verenigde Staten. Daardoor zijn we minder afhankelijk van Rusland, maar wel gevoeliger voor prijsschommelingen op de wereldmarkt.
Wat kun je nu al doen?
Je hoeft niet te wachten tot 2028 om slimmer met stroom om te gaan. Mijd piekuren door de was en vaat later op de avond te doen, je elektrische auto ’s nachts te laden en zware apparaten niet tegelijk aan te zetten. Dat helpt het net én vaak je portemonnee, zeker met een (half) dynamisch contract. Als de nieuwe nettarieven ingaan, levert dit spreiden je waarschijnlijk nog meer voordeel op.
