Anne (55) volgt het politieke debat in Nederland met steeds meer verbazing. In haar ogen wordt democratie vaak gebruikt als moreel schild, maar steeds minder als praktische leidraad. “Democratie is toch dat je met elkaar in gesprek blijft?” zegt ze. “Juist als standpunten botsen.”
Uitsluiten als dagelijkse praktijk
Anne merkt op dat vooral rechtse partijen de afgelopen jaren stelselmatig worden buitengesloten door linkse partijen. Geen samenwerking, geen coalities, vaak niet eens een serieuze inhoudelijke uitwisseling. “Nog voordat er iets inhoudelijks op tafel ligt, valt de deur al dicht,” zegt ze. “Dat voelt meer als morele censuur dan als democratie.”
Het draait niet om het overal mee eens zijn
Anne vindt dat haar punt vaak verkeerd wordt begrepen. “Mensen denken meteen: ‘Dan zal ze het wel eens zijn met die partij.’ Maar dat is helemaal niet waar het om gaat.”
Volgens haar hoef je het niet met een partij eens te zijn om haar niet uit te sluiten. “In een democratie stemmen mensen op allerlei stromingen. Dat betekent dat die ideeën leven onder kiezers. Doen alsof ze er niet zijn of ze wegzetten, helpt niemand.”
Wat betekent dit voor de democratie?
Anne stelt een lastige vraag: “Hoe democratisch ben je nog als bepaalde stemmen bij voorbaat ongeldig worden verklaard?”
Volgens haar holt uitsluiting juist het vertrouwen in het systeem uit. “Mensen voelen zich niet gehoord en haken af — of ze verharden juist.”
In gesprek gaan is geen instemming
Wat Anne mist, is het verschil tussen luisteren en instemmen. “Een gesprek voeren is geen capitulatie. Het gaat erom te begrijpen waar ideeën vandaan komen.”
Ze gelooft dat echte democratische weerbaarheid ontstaat door debat. “Als standpunten echt zo zwak of gevaarlijk zijn, dan win je dat door argumenten — niet door uitsluiting.”
Van elkaar leren
Volgens Anne draait politiek steeds vaker om morele grenzen trekken. “Wij zijn goed, zij zijn fout. Maar zo simpel is het niet.”
Ze pleit voor meer volwassenheid in het debat. “Ga het gesprek aan. Luister. Stel vragen. Wees kritisch zonder de ander te demoniseren.”
‘Democratie vergt lef’
Anne rondt af met een heldere boodschap. “Democratie is chaotisch. Ongemakkelijk. Soms confronterend. En juist daarom is het waardevol.”
“Partijen buitensluiten voelt misschien veilig,” zegt ze, “maar echte democratie vraagt moed: de moed om met elkaar te blijven praten — juist wanneer het wringt.”
