Bekend verhaal: wéér een check bij de zelfscan
Zelf scannen is lekker makkelijk: je loopt door de winkel, piept je boodschappen en je bent zo weer weg. Toch voelt het voor veel mensen alsof ze opvallend vaak worden aangehouden. Even wachten tot er iemand komt, of zelfs je hele mandje opnieuw laten nalopen—best irritant en soms ook ongemakkelijk. Zeker als je niets fout hebt gedaan. Waarom lijk jij dan steeds de pineut? En kun je die kans verkleinen?
Waarom winkels controleren
Zelfscankassa’s besparen tijd en personeel, maar ze zorgen ook voor extra risico. Er gaat simpelweg vaker iets mis dan bij een reguliere kassa: een streepjescode die niet reageert, iets dat onderin je mandje blijft liggen, of iemand die bewust een ‘foutje’ maakt. Voor winkels telt dat allemaal als verlies, dus gebruiken ze systemen die bepalen wanneer extra controle nodig is.
Belangrijk om te weten: het is geen keuze van de medewerker. Software bekijkt je handelingen en triggert automatisch een check als er iets afwijkt.
Zo bepaalt het systeem of jij eruit wordt gepikt
Die controles zijn zelden helemaal random. Het systeem vergelijkt jouw manier van scannen met wat als ‘normaal’ geldt. Ram je heel snel meerdere items achter elkaar door? Dan lijkt het alsof je minder zorgvuldig bent. Ben je juist traag of twijfel je vaak, dan valt dat ook op. Zelfs de pauzes tussen twee scans worden meegewogen.
Ook je boodschappen spelen mee. Alcohol, duurdere producten en artikelen die vaak over het hoofd worden gezien, verhogen het risico. Je kunt ze nog zo keurig scannen—de kans op controle gaat toch omhoog.
Eerdere sessies tellen mee
Wat veel mensen niet doorhebben: het systeem onthoudt eerdere controles. Ging er toen ooit iets mis—al was het per ongeluk—dan kan dat later zwaarder meewegen. De software ziet geen verschil tussen opzet en een slippertje. Eén vergeten product kan je dus nog een tijd achtervolgen.
Je houding en gedrag bij de kassa
Niet alleen wat je scant, maar ook hoe je je gedraagt, telt mee. Veel om je heen kijken, vaak van hand wisselen, producten eerst neerleggen en pas later scannen—het wijkt af van het gemiddelde patroon. Zelfs onrustig friemelen kan effect hebben.
Ironisch genoeg werkt zenuwachtigheid averechts: omdat je bang bent om gecontroleerd te worden, ga je je anders gedragen, waardoor je juist meer opvalt. Het systeem meet geen emoties, alleen acties en timing.
Drukte en tijdstip doen ertoe
Het moment van afrekenen maakt verschil. Tijdens piekuren is de kans op controle groter, omdat er dan meer fouten worden gemaakt. Kom je standaard op die drukke momenten, dan word je gemiddeld vaker gecheckt.
Heel vroeg of juist laat winkelen kan hetzelfde effect hebben. Met minder personeel in de buurt staat het systeem strenger afgesteld.
Zo maak je de kans op controle kleiner
Helemaal voorkomen lukt niet, maar je kunt de kans zeker verminderen. Werk rustig en in een vast ritme: pak één product, scan het, check of het op het scherm staat en leg het daarna pas weg. Stapel geen items op elkaar voordat ze zijn gescand en vermijd onnodige bewegingen.
Wees extra alert bij grote, dure of ‘gevoelige’ artikelen. Houd ze net wat langer voor de scanner en wacht op het piepje én de bevestiging op het scherm. Haast is hier je grootste vijand.
Als je toch gecontroleerd wordt
Blijf relaxed. Medewerkers zien je niet als verdachte; ze reageren op een signaal van het systeem. Vriendelijk en duidelijk blijven helpt meestal om het snel af te ronden.
Boos worden of zuchten werkt averechts. Het maakt het ongemakkelijker en vergroot de kans dat je later weer opvalt.
Wanneer de bemande kassa handiger is
Heb je veel losse items, alcohol of stapels aanbiedingen? Dan is de kans op extra checks hoger. In dat soort situaties is een traditionele kassa soms sneller en relaxter.
Word je bijna altijd eruit gepikt? Wissel eens af tussen zelfscan en een bemande kassa. Het systeem herkent patronen, en afwisseling kan dat doorbreken.
Belangrijk: het is niet persoonlijk
Het systeem kent je gezicht, naam of intenties niet. Het kijkt puur naar data en gedrag. Dat voelt soms oneerlijk, maar het werkt voor iedereen hetzelfde—de één wordt nu eenmaal vaker geraakt dan de ander.
Door bewust, rustig en consistent te scannen, verklein je de kans op controle. En als je toch aan de beurt bent, zegt dat niets over jou als persoon—het is simpelweg hoe het systeem is ingericht.
