AOW-leeftijd tikt sneller door naar 70
De nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA gooit het pensioenbeleid op de schop. Met een aangepaste rekensleutel stijgt de AOW-leeftijd voortaan vlotter mee met de toegenomen levensduur. Gevolg: de grens van 70 jaar komt niet pas in 2069 in zicht, maar al in 2054. Dat is een stevige versnelling en laat zien dat de richting echt verandert.
Wie merkt dit als eerste?
Ben je geboren in of na 1984? Dan schuift je AOW-datum minimaal een jaar op. Doordat de pensioenleeftijd strakker aan de levensverwachting wordt gekoppeld, weegt elk extra levensjaar zwaarder. Vooral jongere generaties voelen dat meteen: je werkt langer door voordat de AOW start.
Zo werken de oude en de nieuwe rekensleutel
Op dit moment bepaalt het ministerie van Sociale Zaken jaarlijks de AOW-leeftijd voor vijf jaar vooruit, op basis van de verwachte levensduur van 65-jarigen. In de wet staat dat twee derde van de toename in levensverwachting wordt doorvertaald naar de AOW-leeftijd. Dat dempt de schokken en laat de leeftijd geleidelijk oplopen.
De coalitie wil dat systeem vanaf 2033 aanpassen. Niet langer twee derde, maar de volledige stijging telt dan mee: een één-op-één-koppeling. Daarmee gaat het tempo structureel omhoog en sluit het volgens voorstanders beter aan bij de demografische werkelijkheid.
Rob Jetten (D66)
Foto: Martijn Beekman
Doorrekenen en online tools
De Telegraaf liet de effecten doorrekenen met CBS-prognoses en ziet een duidelijk verschil: onder de huidige regels gaat het langzamer. Ook de online rekentool van de Sociale Verzekeringsbank laat zien wat de nieuwe aanpak betekent. Leg je dezelfde CBS-verwachtingen ernaast, dan kom je in 2054 al uit op 70 jaar. In het bestaande stelsel loopt de leeftijd gelijkmatiger op, waardoor pieken en dalen meer worden gedempt.
Wat betekent dit voor de schatkist?
Volgens de coalitie levert de strakkere koppeling uiteindelijk een structurele besparing van 2,8 miljard euro per jaar op. Mensen krijgen later AOW en blijven langer actief op de arbeidsmarkt. Zo past de maatregel in het bredere plan om de kosten van vergrijzing beheersbaar te houden.
Botst met het akkoord uit 2019
Die versnelling wringt met het pensioenakkoord dat in 2019 is gesloten. Toen is bewust gekozen voor een mildere koppeling om draagvlak te creëren. Premier Mark Rutte noemde een directe koppeling destijds zelfs overdreven. Om vakbonden tegemoet te komen, is toen gekozen voor de huidige, afgezwakte formule die rust rond de AOW moest brengen.
Vakbonden zijn ongerust
Bij FNV is het vertrouwen broos. Voormalig onderhandelaar Tuur Elzinga ziet dit als een breuk met de afspraken. Hij benadrukt hoe precair het akkoord toen was: een compromis dat met moeite werd geslikt. Volgens hem gaat het deksel weer van de pan en laait de discussie opnieuw op. Je kunt dus opnieuw groepen verwachten die vasthouden aan het uitgangspunt dat 67 ook echt 67 moet blijven.
Wanneer merk jij het verschil?
De AOW-leeftijd staat nu op 67. In 2028 wordt dat 67 jaar en drie maanden. Volg je de oude systematiek, dan kom je in 2034 uit op 67 jaar en zes maanden. Met de nieuwe methode ligt datzelfde niveau al een jaar eerder. De versnelling is dus niet alleen iets voor later; je ziet ’m vrij snel terug in de cijfers.
Het gat wordt groter richting 2054 en daarna
Na 2034 lopen de twee paden steeds verder uiteen. Rond 2054 is het verschil een vol jaar: in het huidige stelsel kom je uit op 69 jaar, in de coalitieplannen al op 70. Voor iemand die in 1984 is geboren, betekent dat concreet een jaar langer doorwerken. Kijk je door naar 2070, dan schat het CBS dat de AOW-leeftijd met de nieuwe koppeling 71 jaar en zes maanden wordt. Met de oude methode zou dat circa 70 jaar zijn. Dat illustreert hoe groot het effect van de rekenregel op termijn kan zijn.
Techniek en nuanceringen
Actuaris Egbert Kromme (voorheen KPMG) bevestigt dat de berekeningen kloppen: haal je de factor twee derde uit de formule, dan kom je met de CBS-prognoses in 2054 op 70 jaar uit. Tegelijk wijst het ministerie erop dat er geen officiële bevestiging komt zolang de leeftijd niet binnen het vijfjaarvenster valt. CBS-cijfers worden jaarlijks bijgesteld; de coronajaren drukten de levensverwachting bijvoorbeeld tijdelijk, wat de stijging afremde.
Politiek blijft spannend
CDA-leider Henri Bontenbal benadrukt dat er volgens hem geen sprake is van een versobering van de AOW. De snellere koppeling zou bovendien pas ingaan na afloop van het pensioenakkoord, zegt hij, om de achterban gerust te stellen. Duidelijk is wel dat het debat weer volledig openligt. Met hogere financiële belangen, oude beloftes en nieuwe rekenregels wordt de AOW-leeftijd de komende jaren hoe dan ook een heet hangijzer. Of deze lijn standhoudt, hangt af van politiek draagvlak en maatschappelijke druk.
