Verhoogd cholesterol: lastig te voelen, toch cruciaal
Een hoog cholesterol merk je meestal niet meteen. Juist daardoor wordt het vaak over het hoofd gezien, terwijl het wel schade kan doen aan je hart en bloedvaten. Als je oplet op kleine veranderingen in je lichaam, kun je soms eerder aan de bel trekken en problemen voorkomen. Hier vind je signalen om serieus te nemen en wat je zelf alvast kunt doen.
Hoe je leefstijl je cholesterol beïnvloedt
Bewerkte maaltijden, tussendoortjes en zoetigheid leveren vooral ongezonde vetten en veel suiker. Dat stuwt het ‘slechte’ LDL omhoog en drukt het ‘goede’ HDL omlaag, waardoor je vaten makkelijker dichtslibben. Met dagelijks bewegen en een voedzaam, gevarieerd voedingspatroon kun je die balans juist de goede kant op sturen en je risico verkleinen.
Elf signalen om op te letten
1. Blijvende slechte adem
Ruikt je adem continu niet fris, ook al poets, flos en spoel je netjes? Veranderingen in speeksel en bacteriën kunnen samengaan met ontregelde cholesterolwaarden. Houdt het aan, laat je huisarts dan even meekijken.
2. Aanhoudende dorst
Heb je vaker dorst en moet je ook vaker plassen, terwijl je voldoende drinkt? Dat kan passen bij verstoringen in je bloedsuiker die soms samengaan met een ongunstig cholesterolprofiel. Laat je waarden checken als het blijft spelen.
3. Verhoogde bloeddruk
Wanneer vetten zich in de vaatwand ophopen, wordt de doorgang nauwer. Je hart moet harder werken, waardoor je bloeddruk stijgt. Die combinatie verhoogt het risico op hart- en vaatproblemen, dus regelmatig meten loont.
4. Instabiel evenwicht
Wiebelt je balans wat vaker of voelt je coördinatie minder zeker? Een verstoorde vetstofwisseling kan ook het zenuwstelsel beïnvloeden. Lijkt klein, maar wel een reden om je gezondheid te laten beoordelen.
5. Geelachtige bobbeltjes op je huid
Kleine gelige bultjes (xanthomen) ontstaan door cholesterol dat zich onder de huid ophoopt. Ze doen meestal geen pijn, maar kunnen wel duiden op te hoge waarden. Laat je lipiden eens meten.
6. Onrustige nachten
Val je moeilijk in slaap of word je vaak wakker? Cholesterol speelt mee bij de productie van hormonen die je slaap-waakritme aansturen. Als die balans verstoord is, kan dat je nachtrust beïnvloeden.
7. Snel kortademig
Sta je na een trap of korte wandeling al te hijgen? Vernauwde bloedvaten laten minder zuurstofrijk bloed door naar spieren en longen. Kortademigheid is een waarschuwing die je niet moet negeren.
8. Te weinig beweging
Veel zitten laat je HDL dalen en je LDL stijgen. Daardoor worden je vaten gevoeliger voor plaquevorming. Dagelijks wandelen, fietsen of wat krachttraining kan je waarden vaak al merkbaar verbeteren.
9. Steeds je keel willen schrapen
Heb je vaak de neiging je keel te schrapen zonder duidelijke aanleiding? Slechtere doorbloeding kan ook in dit gebied klachten geven. Geen hard bewijs, wel een seintje om breder te laten onderzoeken.
10. Aanhoudende vermoeidheid
Ben je steeds moe, zelfs na goed slapen? Als er minder zuurstof bij organen en spieren komt doordat vaten nauwer zijn, voel je je sneller uitgeput. Dat is meer dan “drukte” en verdient aandacht.
11. Haperend geheugen of moeite met woorden
Komen namen lastig op of zoek je vaker naar woorden? Beschadiging van bloedvaten in de hersenen kan geheugen en taal beïnvloeden. Neem zulke veranderingen serieus en laat je waarden nakijken.
Wat je meteen kunt oppakken
Twijfel je door een of meer van deze signalen? Laat je cholesterol bepalen bij de huisarts; dat is de eerste stap. Ondertussen help je jezelf met: meer groenten, peulvruchten, volkorenproducten en (vette) vis; minder ultrabewerkte snacks; elke dag bewegen; stoppen met roken; en matig met alcohol. Kleine, haalbare aanpassingen leveren vaak snel winst op voor hart en bloedvaten.
